Słownik terminów winiarskich - V

• A
• B
• C
• D
• E
• F
• G
• H
• I
• J
• K
• L
• Ł
• M
• N
• O
• P
• R
• S
• T
• U
• W
• V
• Z
• Ż

Valpolicella (czyt. walpoliczella) - Jedno z najlepszych włoskich win czerwonych, produkowany na północy Włoch w okolicach Werony. Jest to wino o barwie rubinowej, delikatnym bukiecie i aksamitnym smaku.

Valtellina - Dobre wino czerwone produkowane w Lombardii (Włochy).

Varna - Bułgarski wermut, białe wino ziołowe i bardzo słodkie, o charakterze swoistym i niezbyt wysokiej jakości.

V.D.Q.S. - Skrót nazwy Vins Délimités de Qualité Superieure, oznaczającej wina wyższej jakości wyprodukowane w ściśle określonych warunkach.

Trunki znakowane tym symbolem należą do regionalnych win jakościowych drugiej kategorii, po winach o kontrolowanej nazwie pochodzenia appellation controlée. Są to wina bardzo dobrej jakości, produkowane ściśle wg określonych wymagań co do odmiany winogron, maksymalnej wydajności z ha i zawartości alkoholu oraz kontrolowane przez I.N.A.O.

Veneto - Rejon winiarski w północno-wschodniej części Włoch, obejmujący obszar od Wenecji do pięknego jeziora Garda. Produkuje się tu wiele win dobrej jakości, a między innymi wina czerwone Valpolicella oraz Bardolino. Z białych win najbardziej jest znane Soave o barwie słomkowej, niewielkim, lecz przyjemnym bukiecie i wytrawnym, nieco kwaskowatym smaku. Ciekawym i cenionym winem jest także różowe wino Garda, tzw. vino rosato lub chiaretto, produkowane w winnicach na brzegach jeziora pod różnymi nazwami, jak np. Chiaretto del Garda lub Riviera del Garda. Są to wyborne wina barwy bladoróżowej, o mocy 10-11º, świeże i lekkie, najlepsze na zimno.

Verdelho - Odmiana winogron stosowanych do produkcji białego porto w Portugalii, ale uprawianych również w innych krajach.
Nazwa jednego z podstawowych typów win - madera.

Vermouth (czyt. wermut) - Gronowe wino ziołowe popularne na całym świecie, określane również jako aperitif na bazie wina. Chociaż dodatek aromatycznych ziół i korzeni był stosowany już w starożytności przez Greków, a następnie przez Rzymian, produkcję właściwego wermutu rozpoczął w końcu XVIII w. (1786 r.) włoski handlarz win Antoni Carpano w Turynie. Zalewał on mieszankę korzenno - ziołową wódką winogronową, a następnie uzupełniał białym winem. Trunek ten zyskał powodzenie, a od początku XX w. stał się rozpowszechnionym na całym świecie typem gronowego wina ziołowego.
Nazwa wina pochodzi od niemieckiej nazwy piołunu (Artemisium absinthium) - Wermutkraut, który jest podstawowym składnikiem wermutowych mieszanek ziołowych. Wino wermut jest produkowane obecnie w wielu krajach i na naszym rynku można nabyć wermuty włoskie, jugosłowiańskie, węgierskie, bułgarskie, a czasami francuskie, hiszpańskie i rosyjskie. Istnieją dwa zasadniczetypy tego wina: włoski i francuski.

Wielorakie są warianty wermutu włoskiego: słodki (dolce) i wytrawny (secco), biały (bianco) lub czerwony (rosso), korzenno-wytrawny (dry) lub gorzki (amaro). Najpopularniejszym z nich jest słodki typ rosso o mocy 15-17º i zawartości cukru ok. 15%. Głównym ośrodkiem produkcji włoskich wermutów jest stolica Alp - miasto Turyn. Skład i przygotowanie wermutów różnią się znacznie, co powoduje również duże różnice gotowych wyrobów różnych firm, np. Cinzano i Cora lub Gancia. Jako przykład metody produkcji może służyć postępowanie przy sporządzaniu wermutu w firmie Cinzano, ponieważ uchodzi on za wyrób o najbardziej zharmonizowanym zapachu i smaku. Winem podstawowym jest znakomite białe Moscato d'Asti, które szczególnie dobrze nadaje się do mieszania z ziołami i przyprawami. Fermentacje moszczu przerywa się w odpowiedniej chwili, aby zatrzymać w winie część cukru zawartego w gronach oraz aromat winogron muskatowych. Następnie wino podstawowe po przefiltrowaniu miesza się z wybranymi winami południowych Włoch i dodaje alkoholowego wyciągu (maceratu) mieszanki z ok. 50 ziół i przypraw aromatycznych. Po ustalonym procesie leżakowania dosładza się wino syropem cukrowym, wzmacnia spirytusem do 16-18º i ewentualnie dobarwia karmelem (przy czerwonych wermutach). Następnie zestaw klaruje się, wymraża i poddaje dodatkowemu leżakowaniu przez 6 miesięcy. Po upływie tego czasu rozlewa się do butelek. Otrzymane wino typu rosso można scharakteryzować jako deserowe o barwie brązowej, mocy ok. 16º, zawartości cukru ok. 15%, zapachu przyjemnym korzennym, smaku gorzko-korzennym z mniejszą lub wiekszą goryczą. Typ bianco jest podobny, tylko zamiast dobarwiania wymaga odbarwienia węglem aktywnym. Typ secco zawiera tylko ok. 3% cukru przy mocy ok. 18º.

Wermut francuski jest produkowany na południu Francji i bazuje na białych winach tego rejonu; główne ośrodki produkcji znajdują się w miastach Marsylii i Sęte. Te tradycyjne wermuty są bardziej wytrawne, barwy jaśniejszej i bardziej cierpkie niż włoskie. Najbardziej znane to: Noilly - Prat w Sęte i Chambéry (czyt. szamberi) Dolin w prowincji Savoie (czyt. sawła). Wobec wysokich cen wermutów włoskich i francuskich największym powodzeniem na rynku krajowym cieszą się o wiele tańsze i zupełnie dobre wermuty bośniackie, chorwackie, słoweńskie, serbskie lub hiszpańskie.

Zastosowanie i sposób konsumpcji wermutów.

Wermut jest to wino o wielorakim zastosowaniu: pije się go bezpośrednio z kieliszków do wina lub z kostkami lodu, tzw. on the rocks, z wodą sodową lub w zestawach cocktailowych; powoli przez słomkę lub od razu, jak kto lubi i w zależności od okoliczności. Przed posiłkiem konsumuje się je, by pobudzić apetyt, przy rozmowach handlowych, by się ożywić, w czasie zabawy, by poprawić nastrój, a przed położeniem spać - dla odprężenia. Użycie wermutu do niezwłocznej konsumpcji nie przedstawia trudności; wino wytrzymuje bowiem temperaturę lodówki (najlepiej -2ºC), a przetrzymywane w ciepłym miejscu może być bardzo szybko ostudzone przez dodatek kostek lodu lub zimnej wody sodowej względnie toniku. Dzięki stosunkowo znacznej mocy jest trwałe i nawet w rozpoczętej butelce nie psuje się przez kilka tygodni. W latach powojennych wermut stał się powszechnie konsumowanym aperitifem przed posiłkiem, jak również podstawowym składnikiem znanych na całym świecie cocktailów, jak np. Martini lub Manhattan.

Veuve Cliquot (czyt. wew kliko) - Znana marka szampana francuskiego.

Vila Nova de Gaia - Miasteczko położone na południowym brzegu rzeki Douro naprzeciwko portu Oporto (Portugalia), gdzie znajdują się wielkie piwnice składowe. Młode wina przysyłane tutaj z rozmaitych winnic leżących nad górnym Douro, degustowane, selekcjonowane, odpowiednio kupażowane, wzmacniane dodatkiem brandy do mocy ok. 20º i rozlewane do beczek, gdzie leżakują. W miarę dojrzewania i harmonizowania się zestawu barwa i charakter wina ulegają korzystnym zmianom i tańszy Ruby Port (czerwony) zamienia się w droższy Tawny Port (brązowy).

Vinprom - Bułgarska instytucja kierująca handlem winami.

Vitis - Łacińska nazwa winorośli, czyli pnących się krzewów z rodziny winoroślowatych Vitaceae. Z około 600 gatunków tych krzewów istotne znaczenie dla winiarstwa europejskiego ma tylko Vitis vinifera L. - powszechnie uprawiana w bardzo licznych odmianach tzw. winorośl właściwa. Wymaga ona łagodnego, umiarkowanie wilgotnego klimatu o ciepłej jesieni i jest uprawiana w wielu krajach świata. Poszczególne odmiany dają winogrona różniące się barwą, kształtem, wielkością, aromatem, składem chemicznym oraz okresem dojrzewania. W różnych warunkach klimatycznych i glebowych z tych samych odmian otrzymuje się wina o bardzo różnej jakości. Również nazwy odmian w różnych krajach, a nawet w różnych rejonach jednego kraju są różne, jak np. znana odmiana białych winogron Ugni Blanc uprawiana na południu Francji, w rejonie Charente nosi nazwę Saint-Emilion, a we Włoszech - Trebbiano. Z najbardziej cennych odmian winorośli, dających dobrej jakości winogrona, można wymienić między innymi: w Austrii - Veltiner, Weissburgunder (inaczej Pinot Blanc), we Francji - Sauvignon Blanc i Cabernet Sauvignon (w rejonie bordoskim), Pinot Noir i Blanc (w Burgundii), Gamay Noir (w okręgu Beaujolais), Folle Blanche (w Charente), Riesling i Traminer (w Alzacji), w Hiszpanii - Palomino i Pedro Ximenes, w Niemczech - Riesling, w Portugalii - Bastardo, Tourigo, Verdelho (na Maderze), we Włoszech - Trebbiano, Nebbiolo, Moscato, na Węgrzech - Furmint, w WNP - Rkaciteli, Riesling, Mcwane, Saperavi, Cabernet. W Stanach Zjednoczonych oprócz europejskich odmian, znanych głównie z Kalifornii, są uprawiane również we wschodnich rejonach winiarskich miejscowe gatunki amerykańskiej winorośli, jak: Vitis labrusca, Vitis riparia czy Vitis rotundifolia oraz hybrydy, jak Concord czy Izabella. Odmiany te dają winogrona, z których otzrymywane wina mają swoisty "lisi" posmak, nie odpowiadający konsumentom europejskim i są zaliczane do win niewysokiej jakości.

Volnay - Doskonałe czerwone wina burgundzkie uzyskiwane w okręgu Côte de Beaune, o barwie nie tak intensywnej i nie takie ciężkie jak burgundy Pommard. Wina te są bardzo delikatne, dobrze zrównoważone, lekkie, o wykwintnym bukiecie. najbardziej znana winnica nosi nazwę Les Caillerets (czyt. le kejre).

Vöslau - Okręg winiarski na południe od Badenu (Austria), gdzie są produkowane dobre wina czerwone.

Vosne Romanée (czyt. won romane) - Nazwa słynnych wyborowych i bardzo kosztownych czerwonych win burgundzkich, produkowanych w okręgu Côte de Nuits. Wina te są uzyskiwane w małym mikrorejonie, obejmującym 7 gospodarstw winiarskich. Są dumą Burgundii i niektóre z nich cieszą się sławą na całym świecie, jak np. Romanée Conti, Richebourg czy Echezaut. Cechuje je piękna głęboka czerwień, subtelny bukiet i niezwykle zharmonizowany smak, stanowiący o ich najwyższej jakości.

Vougeot (czyt. wużo) - Znakomite burgundzkie wino czerwone wytrawne z okręgu Côte de Nuits. Miejscowość ta jest sławna dzięki znajdującej się tu słunnej winnicy Clos de Vougeot oraz malowniczemu zamkowi, w którym odbywają swoje posiedzenia kawalerowie stowarzyszenia winiarskiego Confrerie du Tastevin. Wino Clos de Vougeot o bogatym składzie chemicznym i pełne w smaku doskonale dojrzewa.

Vouvray (czyt. wuwre) - Znakomite białe wino francuskie z okręgu Touraine, charakteryzujące się barwą złocistą i niezwykle bogatym bukietem; jest wybornym winem o wytwornej świeżości i przyjemnym smaku.

V.O. - Skrót angielskich słów "very old" - bardzo stary. Ten i inne symbole, jak V.S.O. lub V.S.O.P. lub też Medaillon albo Grande Réserve stosowane niekiedy przez niektóre firmy do oznaczania długiego okresu leżakowania koniaków. Należy jednak pamietać, że władze akcyzowe francuskie kontrolują leżakowanie koniaków tylko do 5 lat, wymagając, aby lepsze gatunki tego wyrobu leżakowały przez ten minimalny okres. Poza tym okresem producent może oznaczać swój wyrób w zależności od swego uznania bez potrzeby udowadniania tego.

Wielkie solidne firmy koniakowe stosują pewne umowne okresy leżakowania, a mianowicie:

• V.O. (very old - bardzo stary) - okres leżakowania: 5-10 lat;
• V.S.O. (very superior old) - wyborowy, bardzo stary - okres leżakowania: 12-17 lat;
• V.S.O.P. (very superior old pale) - wyborowy, bardzo stary, blady - okres leżakowania: 18-25 lat.

Podane wyżej okresy leżakowania są całkowicie umowne, podobnie jak ongiś wprowadzone oznaczenie "pale" - blady. W rzeczywistości wszystkie te stare koniaki są barwy brązowej, której nabywają w czasie leżakowania w beczkach dębowych.