Porto

Inna nazwa Port lub Portwein - najbardziej znane na świecie mocne wino deserowe, przez wielu znawców uważane za najlepsze. Nazwą porto (pochodzącą od nazwy Oporto) mogą być oznaczone wyłącznie wina portugalskie, produkowane z winogron uprawianych w dorzeczu Górnego Douro według dokładnie ustalonych wytycznych. Przestrzeganie przepisów jest rygorystycznie kontrolowane przez specjalną instytucję (Instituto do Vinho do Porto); poza tym wino pod nazwą porto może być eksportowane z Portugalii wyłącznie przez port Oporto, znajdujący się u ujścia rzeki Douro, gdzie każdorazowo jest poddawane surowej kontroli jakościowej. Produkcja wina odbywa się w następujący sposób. Zebrane winogrona po wytłoczeniu (często jeszcze prymitywnie - nogami) są poddawane fermentacji, która w gorącym klimacie następuje szybko. W zależności od rodzaju planowanego wina (wytrawnego czy półsłodkiego) fermentację przerywa się w pewnej chwili przez dodanie spirytusu wyłącznie w postaci destylatu winnego, tak by zawartość alkoholu osiągnęła moc nie przekraczającą 20 º. Następnie młode wino przesyła się do wielkich piwnic składowych w mieście Vila Nova de Gaia (położonym nad rzeką Douro naprzeciw miasta Oporto0, gdzie specjaliści - kiperzy - decydują jaki typ wina będzie z niego sporządzony. Jeżeli wina ma być dosłodzone, to stosuje się alkoholizowany moszcz gronowy, tzw. geropiga.

Istnieje kilka odmian wina porto:

* Vintage (czyt. wintejdż) - wino z jednego rocznika, jeżeli jest on wyjątkowo udany; w tym przypadku wino po dwóch latach leżakowania jest przesyłane do firm angielskich, gdzie jest butelkowane i starzone co najmniej przez 6-10 lat: osiąga ono wysokie ceny;
* Tawny (czyt. toni) - wino sporządzone przez kupażowanie kilku roczników normalnego czerwonego porto, które leżakuje w beczkach ok. 8 lat i uzyskuje po tym czasie brązowe zabarwienie (czyli tawny), po czym jest butelkowane i eksportowane;
* Ruby (czyt. rjubi) - rubinowe porto otrzymywane przez kilkuletnie leżakowanie w beczkach, tańsze od wyżej wymienionych oraz
* White - białe porto, zwykle wytrawne, eksportowane przeważnie do Francji, gdzie jest konsumowane na zimno jako aperitif.

W Anglii i Portugalii natomiast wina porto, zwykle czerwone półsłodkie i dobrze odleżakowane, są konsumowane przy końcu posiłku do sera lub deserów, gdyż wtedy (według opinii znawców) najintensywniej występuje ich wspaniały bukiet i wyborny smak. Wina porto są zarówno czerwone (przeważnie), jak i białe. Czerwone porto charakteryzuje się mocniejszymi bardziej uwydatnionym aromatem, białe zaś - smakiem bardziej miękkim i delikatnym. Porto jest winem dojrzewającym powoli i dopiero po 8-10 (a jeszcze lepiej 20 latach) nabiera swoich wspaniałych właściwości zapachowo-smakowych. Jednocześnie jeżeli wino dojrzewa w butelkach (Vintage Porto), to tworzy się na ściankach osad. Należy więc nalewać je do kieliszków ostrożnie lub na 1-2 godziny przed posiłkiem przelać do kryształowej karafki.

Czerwone półsłodkie wina powinny być podawane w temperaturze pokojowej (16-18ºC), natomiast białe wytrawne - w temperaturze ok. 10ºC. Ponieważ porto jest szczególnie bogate w substancje aromatyczne, powinno być podawane w wysokich kieliszkach, nieco zwężonych ku górze i napełnionych do połowy, by można było w pełni rozkoszować się jego bogatym i wspaniałym bukietem.