Słownik terminów winiarskich - N

• A
• B
• C
• D
• E
• F
• G
• H
• I
• J
• K
• L
• Ł
• M
• N
• O
• P
• R
• S
• T
• U
• W
• V
• Z
• Ż

Nahe (czyt. nae) - Ważny rejon winiarski w Niemczech.

Nastaw wina owocowego - Moszcz owocowy doprawiony tak, by skład jego pozwalał na uzyskanie zdrowego i smacznego wina owocowego. Doprawianie moszczu polega zwykle na zmniejszeniu jego kwasowości przez rozcieńczenie wodą lub innym moszczem o małej kwasowości, dodaniu do niego odpowiedniej ilości cukru i zwykle również uzupełnieniu ilości związków azotowych zawartych w moszczu, przez dodanie tzw. pożywki dla drożdży.

Nazwy napojów - Nazwy napojów charakteryzujące ich pochodzenie, np. wino truskawkowe, wódka wiśniowa, piwo słodowe. Jednakże w przypadku win gronowych sprawa jest bardziej skomplikowana, a nazwy utworzone w rozmaity sposób. Mogą one pochodzić od nazwy winogron, z których wino było wyprodukowane, jak np. radzieckie białe Rkaciteli, węgierskie białe Rizling lub Furmint, włoskie czerwone Barbera lub bułgarskie czerwone Gamza; geograficznych nazw miejsc wyprodukowania, tzn. rejonów winiarskich, jak Bordeaux (Francja), Madera (Portugalia) czy Samos (Grecja) lub okręgów winiarskich, jak Graves (Francja) czy Eger (Węgry) lub wreszcie miejscowości (względnie gospodarstw winiarskich), jak np. Chablis lub Margaux (Francja). Poza tym są stosowane nazwy tzw. fantazyjne (umowne), jak Bikaver (węgierskie) lub firmowe, jak szampany Mumm lub Veuve Cliquot oraz wyprowadzone z nazw użytych przypraw, jak wermuty, np. Vermouth di Torino.

Dla konsumentów bardziej przejrzyste są nazwy obejmujące zarówno nazwę winogron użytych do produkcji, jak i nazwy rejonu lub miejscowości produkcji, jak Ranina Radgona (pierwszy człon - nazwa winogron, drugi - miejscowości).

Etykiety win gronowych zawierają poza tym wiele informacji o winach, np.: na zwykłych winach francuskich jest podana zazwyczaj moc wina (9-13º), natomiast na etykietach win markowych słowa Appellation controlée (kontrolowana nazwa pochodzenia) oraz w przypadku specjalnie wysokiej jakości wina również rocznik, np. Appellation Médoc controlée 1961. Natomiast w tymże przypadku mocy się nie podaje, gdyż jest ona i tak kontrolowana urzędowo. Zwykle podaje się też na etykietach firmę produkującą lub miejsce rozlewu wina.

Niemcy - Kraj o największym potencjale przemysłowym w Europie Zachodniej jest odpowiednio do tego wielkim producentem i konsumentem napojów alkoholowych. Chociaż klimat zachodnioniemieckich obszarów winiarskich nie jest zbyt korzystny, winorośl była tu uprawiana już na początku naszej ery, a w średniowieczu została objęta opieką klasztorów, dzięki czemu kultura uprawy osiągnęła wysoki poziom. Najważniejsze rejony winiarskie to:

Rejony reńskie w dolinie rzeki Renu:

• Rheinpfalz,
• Rheinessen,
• Rheingau (najmniejszy, ale produkujący najlepsze wina), a poza tym:
• Mozel - Saar - Ruwer w dolinie Mozeli,
• Nahe w dolinie rzeki Nahe oraz mniej ważne rejony: Badenia, Würtembergia, Franken i inne.

Uprawiane w tym rejonie winogrona: Riesling, Sylvaner, Traminer itp. Większość produkcji, to wina białe wytrawne o średniej mocy i stosunkowo wysokiej kwasowości. Najlepsze i słynne na całym swiecie, to przede wszystkim wna z rejonu Rheingau z miejscowości m.in. Hattenheim, Markobrunn, Rüdesheim, produkowane z odmiany Riesling. Wina te, jak np. znakomite Streinberger czy Schloss Volrads, są winami stołowymi najwyższej światowej jakości, o nieporównywalnym, charakterystycznym bukiecie i smaku. W latach o szczególnie korzystnych warunkach klimatycznych są produkowane również słynne wina deserowe, tzw. Auslese, które konkurują ze znakomitymi winami Sauternes. Nazwy win w Niemczech są ustalane w zależności od nazwy winogron i miejscowości ich uprawy, jak np. Rüdesheimer Riesling (pierwsza - to nazwa miejscowości, druga - winogron).

W rejonie Rheinhessen znakomite wina markowe, to: Niersteiner, Bingen oraz słynny Liebfrauenmilch z winnicy Liebfrauenkirche. Również wina białe wytrawne z rejonu Mozeli i Nahe są doskonałe: Bernkasteler Doktor (z rejonu Mozeli) oraz wina z Bad Kreuznach i Offenbach z rejonu Nahe. Wina czerwone są produkowane w niewielkich ilościach; najbardziej znane - Assmanhauser z Rheingau. Są również produkowane wina musujące - Schaumweine oraz jakościowe, zwane Deutsche Sekt, mające (od 1971 r.) na etykietach podany numer urzędowego badania.

W minionych latach władze wspólnego rynku, do których należą Niemcy, wprowadziły wiele przepisów dotyczących jakości win i metod ich produkcji, a to w celu uniemożliwienia nieuczciwej konkurencji w handlu winami. Aby im sprostać, uchwalone w 1971 r. nowe prawo winiarskie ustala szereg przepisów jakościowych, a między innymi wprowadza podział win pod względem jakościowym (analogicznie do francuskich A.C. lub włoskich Vini Tipici) na 3 grupy:

• wina stołowe (Tafelweine),
• wina jakościowe (Qualitätsweine) i
• wina jakościowe z deklaracją typu Qualitätsweine mit Prädikat, do nich należą: Kabinett, Spätlese, Auslese, Beerenauslese, Trockenbeerenauslese i Eiswein - wino najwyższej jakości, z winogron podmarzniętych na krzaku.

Wina jakościowe grupy drugiej nie tylko powinny pochodzić z jednego z 11 określonych okręgów winiarskich, mieć typowy smak i nie wykazywać żadnych wad jakościowych, ale także być urzędowo zbadane i po pozytywnym wyniku uzyskać odpowiedni numer badania (podany na etykiecie gotowego wyobu). Takie badania gotowego wina jest uważane za "Badanie jakości w kieliszku" i jest nowością w ustawodawstwie winiarskim. Napis na etykiecie (z podanym numerem) " Oualitätswein A.P. - amtliche Prüfungsnummer", co oznacza wino jakościowe - urzędowy numer badania daje odpowiednią gwarancję jakości każdemu nabywcy.

Wina jakościowe grupy trzeciej - najwyższej - podlegają poza tym dodatkowym wymaganiom odnośnie stanu winogron podczas zbioru oraz ustalają bardziej dokładne miejsce pochodzenia wina. Przy produkcji wszystkich jakościowych win obowiązuje nieprzekroczenie maksymalnej wydajności zbioru z 1 ha winnicy.

Normy jakościowe napojów - Normy to przepisy prawne określające wymagania jakościowe dla produkowanych w kraju napojów oraz sposoby ich znakowania, opakowania, przechowywania, transportu i metod badań. Pod względem zakresu obowiązywania istnieją: polskie normy PN obowiązujące powszechnie, normy branżowe BN obowiązujące w zakresie danej branży oraz normy normy zakładowe ZN obowiązujące na terenie jednego lub kilku zakładów.

Centralnym organem zatwierdzającym normy jest Polski Komitet Normalizacji i Miar. Za wprowadzenie do obrotu wyrobów niezgodnych z wymaganiami norm grozi odpowiedzialność karna.

Najważniejsze normy z zakresu napojów są następujące:

• Miody pitne - PN-64/A-79123
• Piwo - PN-89/A-79098
• Soki pitne owocowe - PN-74/A-75951
• Wino gronowe - PN-69/A-79122
• Wino owocowe - PN-80/A-79121
• Wódki czyste - PN-89/A-79531
• Wódki gatunkowe - PN-77/A-79530
• Napoje gazowane bezalkoholowe - PN-86/A-79032

Poza tym istnieje wiele norm branżowych odnośnie poszczególnych grup wódek gatunkowych oraz innych napojów.

Nuits - St. George (czyt. nui sę żorż) - Nazwa słynnych win burgundzkich, które pochodzą z miasteczka o tejże nazwie, znajdującego się w okręgu Côte-de-Nuits. Wina o pięknej głębokiej barwie czerwonej wymagają wieloletniego leżakowania, w czasie którego uzyskują charakterystyczny dla nich doskonały, zharmonizowany smak i niezwykle bogaty bukiet.