Słownik terminów winiarskich - H

• A
• B
• C
• D
• E
• F
• G
• H
• I
• J
• K
• L
• Ł
• M
• N
• O
• P
• R
• S
• T
• U
• W
• V
• Z
• Ż

Hallgarten - Znane winnice znajdujące się w miasteczku o tejże nazwie, produkujące jedne z najlepszych win rejonu reńskiego (Rheingau).

Hárslevelü (czyt. harszlwelju) - Odmiana winogron stosowana na Węgrzech do produkcji win w rejonach Debröi i Tokaj.

Haut - Armagnac (czyt. o - armaniak) - Okręg rejonu Armagnac.

Haut - Brion - Czerwone wino bordoskie Château Haut-Brion, produkowane w miasteczku Pessac, uważane za najlepsze (ekstra klasa) wino czerwone okręgu Graves.

Haut - Médoc - Południowa część okręgu Médoc w rejonie bordoskim, gdzie znajdują się słynne mikrorejony winiarskie: Margaux, Pauillac, Saint - Julien i Saint - Estephe, a na ich obszarze najsławniejsze winnice Francji, jak np. Château Margaux.

Haut - Sauternes - Nazwa najbardziej słodkich win stołowych okręgu Sauternes, w rejonie Bordeaux.

Hautvillers (czyt. owije) - Nazwa klasztoru i winnicy w rejonie Champagne, w którym słynny mnich Dom Perignon opracował metodę szampanizacji butelkowej win szampańskich.

Hennessy - Jedna z największych i najbardziej znanych na świecie firm, produkujących francuskie koniaki.

Hérault (czyt. hero) - Departament stanowiący część rejonu winiarskiego Midi (Południe Francji), w którym są produkowane największe ilości popularnych regionalnych win czerwonych, tzw. vins de pays.

Hercegowina - Hercegowina wraz z Bośnią stanowi jeden ze znanych rejonów winiarskich w Południowej Europie. Produkuje się tam najlepszą śliwowicę oraz znane białe wino Żilavka.

Hermitage (czyt. ermitaż) - Słynne wina czerwone i białe produkowane w okręgu o tejże nazwie, na południe od Lyonu w rejonie nadrodańskim (Côte du Rhône). Najwyżej cenione jest czerwone wino stołowe o odcieniu rubinowym z odmiany winogron Syrah, przywiezionych przez krzyżowców z Persji. Młode wina są ostre i szorstkie w smaku, lecz po dłuższym, kilkuletnim leżakowaniu stają się miękkie i aksamitne, o bogatym bukiecie i przyjemnym posmaku, przypominającym maliny.

Hippocras (czyt. hipokras) - Słynny w starożytnym Rzymie napój sporządzany z wina i miodu oraz doprawiany cynamonem i innymi przyprawami.

Historia powstania napojów alkoholowych - Otrzymywanie napojów alkoholowych przez fermentację owoców (fig, daktyli, winogron) było znane, wg badań archeologicznych, prawdopodobnie już ok. 10 tysięcy lat temu, przy czym najwcześniej w Persji, Chinach i Egipcie. Wiadomości związane z uprawą winorośli oraz sztuką przyrządzania wina, piwa i miodu pitnego zostały przekazane później przez handlarzy fenickich do europejskich krajów basenu Morza Śródziemnego, a więc do Grecji i Rzymu. Wina były już 1000 lat p.n.e. konsumowane nie tylko przy uroczysotściach w świątyniach greckich, lecz również spożywane podczas uczt i biesiad, przeważnie rozcieńczane wodą, gdyż picie nierozcieńczonego wina było wówczas uważane za zwyczaj barbarzyński, uprawiany przez Scytów oraz inne dzikie ludy pozbawione kultury. W Rzymie natomiast wino mieszano z korzeniami, przyprawami i miodem; stąd przekazano wiedzę winiarską do krajów Europy centralnej.

Wszystkie wytwarzane jeszcze przez wiele stuleci napoje zawierały niewielką ilość alkoholu (najwyżej ok. 16º), tzn. taką można osiągnąć poprzez samą fermentację. Dopiero znacznie późńiej, przypuszczalnie w ósmym stuleciu naszej ery, arabscy alchemicy w Hiszpanii dokonali pierwszej destylacji wina, czyli tzw. palenia wina i otrzymali napój o wyższej zawartości alkoholu, z którego po przyprawieniu aromatycznymi substancjami sporządzili tzw. eliksiry, stanowiące najbardziej cenne środki lecznicze. Sposoby ich produkcji były uważane za największą tajemnicę ówczesnych uczonych, skrzętnie ukrywaną przez kilkaset lat. Pierwszy opis aparatu destylacyjnego znajduje się w traktacie o winie napisanym przez prof. uniwersytetu w Montpellier Arnolda de Villeneuve z końca XIII w. Opisany tam aparat składał się z naczynia ogrzewanego w piecyku, chłodnicy w postaci rury zanurzonej w beczce z wodą i odbieralnika. Od tego czasu znana była już w Europie produkcja alkoholu, tzw. wody życia aqua vitae, która bardzo powoli ulegała ulepszeniu, aż do XIX w., kiedy to powstały nowoczesne aparaty gorzelnicze i rektyfikacyjne. Pozwalały one na uzyskanie spirytusu rektyfikowanego o wysokiej mocy i prawie idealnie oczyszczonego z wszelkich ubocznych produktów fermentacji, nadających surówkom przykry zapach i smak.

We wczesnym średniowieczu alchemicy, medycy i mnisi sporządzali ze spirytusu wyłącznie eliksiry lecznicze o mniej lub bardziej "cudownych" właściwościach. Napoje konsumpcyjne, oczywiście zupełnie prymitywne, zaczęto sporządzać w XIV i XV w., a więc ze słodu jęczmiennego - whiskey w Irlandii, z wina - wypalankę winną we Francji, ze zboża - gorzałkę w Polsce. Lepsze wyroby zaczęli produkować Włosi w XVI w., dodając do spirytusu z wina olejki aromatyczne (często olejek różany), wyciągi z aromatycznych ziół, miód i słodkie wino. Były to słynne na całą Europę rosolisy (Rosoglio), które uchodziły za najlepsze wówczas i najdroższe trunki alkoholowe, podawane na ucztach możnych tego świata. Z biegiem czasu powstawały stopniowo w różnych krajach Europy pierwsze wytwórnie wódek i likierów, spesjalizujące się w określonych wyrobach, jak np. znakomite likiery francuskie Chartreuse, Bénédictine, Anisette de Bordeaux oraz koniaki w Charente (w XVII w.), likier Maraschino w Dalmacji, likier kminkowy Allasch-Kümmel w Rydze, Złota Woda w Gdańsku.

W Polsce pędzenie wódki z żyta rozpoczęto w XV w., a w XVI w. było ono już bardzo rozpowszechnione, o czym świadczy ustalenie specjalnego podatku na gorzałkę. W końcu XVIII w. powstała pierwsza fabryka wódek gatunkowych Baczewskiego, a następnie wiele innych. W Polsce po II wojnie światowej przemysł napojów został upaństwowiony i był kierowany przez odpowiednie zjednoczenie przemysłowe. W 1991 r. zjednoczenia zostały rozwiązane, a poszczególne zakłady uzyskały całkowitą samodzielność.

Hiszpania - Jeden z największych krajów winiarskich świata, w którym winorośl jest uprawiana prawie w każdym zakątku, zajmując ok. 11% całej powierzchni kraju.

Najsłynniejszym winem hiszpańskim jest deserowe półsłodkie sherry (zwane również Xeres lub Jerez), produkowane w okręgu Jerez de la Frontera, w prowincji Andaluzji (południowa Hiszpania). Sztukę uprawy winorośli przekazali tutejszej ludności Fenicjanie ok. 1100 lat p.n.e. i w tej właśnie prowincji Andaluzji są produkowane dzisiaj najlepsze wina, a więc, oprócz sherry, deserowa słodka malaga, oraz w okręgu Cordoby doskonałe, mocne i perfumowane wina w miejscowościach Montilla-Moriles.
Wszystkie te wina są wysokiej jakości, tzw. Vinos generosos, a ich nazwy (jak również nazwy win z rejonów Tarragona i Rioja) są wyprowadzone z miejsc ich pochodzenia (Denomination de Orgien). Produkcja win podlega ścisłej kontroli. Poniżej są podane najważniejsze rejony winiarskie Hiszpanii.

Wschodnie wybrzeże Morza Śródziemnego, tzw. Levante; produkuje się tu mocno zabarwione i ekstraktywne wina czerwone.

Rejon Tarragony (wokół miasta o tejże nazwie); uzyskuje się tu stołowe wina białe i czerwone (o mocy 12º) oraz słodkie i mocne (15-18º) wina deserowe zbliżone do porto i malagi.

Rejon Katalonii z centrum w Barcelonie to drugi co do wielkości produkcji win obszar w Hiszpanii. Produkuje się tu wiele win musujących (vinos espumosos), mocne wina Panades, wytrawne i bardzo odpowiednie do dań ze skorupiaków, a także wiele regionalnych tanich win czerwonych stołowych. Poza tym importowane również do Polski wermuty z Villefranca del Panadés.

Na północy w prowincji Stara Kastylia rejon winiarski Rioja nad górnym Ebro z głównymi ośrodkami w miastach Haro i Logrono; są tu produkowane z winogron odmian bordoskich i hiszpańskiej odmiany Tempranillo najlepsze stołowe wina hiszpańskie, szczególnie czerwone, o pięknym bukiecie, w smaku nieco cierpkie. Są to wina o różnej mocy (12-16º), z których lepsze leżakują w beczkach 3 lata i są eksportowane jako wina markowe, z kontrolowaną nazwą pochodzenia.
Na zachodzie kraju znajdują się rejony Galicja oraz Estremadura, z ośrodkiem w mieście Badajos, gdzie produkuje się dobre wina stołowe, białe, ośredniej mocy (13-14º).

Wreszcie w centrum kraju, w ojczyźnie słynnego Don Kichota, w rejonie La Mancha (prowincja Nowa Kastylia) z ośrodkami w Ciudad Real i Valdepanas wytwarza się największą ilość win stołowych, szczególnie białych, o średniej mocy (13-14º). Są to regionalne wina konsumpcyjne (vinos corrientes), przeznaczone dla potrzeb miejscowego rynku.

Poza tymi rejonami Półwyspu Iberyskiego należy wspomnieć o rejonach winiarskich na Wyspach Kanaryjskich, gdzie są produkowane regionalne białe wina i na Balearach, gdzie uzyskuje się ciemno zabarwione, czerowne wina popularne.

Główne wina będące przedmiotem eksportu to: deserowa słodka malaga, deserowe półsłodkie lub wytrawne sherry i stołowe Rioja.

Hock - Angielska nazwa win reńskich.

Homer - Słynny grecki pisarz i poeta (IX w. p.n.e.), w którego dziełach, Iliadzie i Odysei, jest wiele wzmianek o ówczesnych winach greckich.

Horacy - Słynny rzymski poeta (I w. p.n.e.), nazywany poetą wina. W swoich odach opiewał zalety wielu greckich i rzymskich win, między innymi rzymskiego Falerno i greckiego Chios. Autor ody, której powszechnie znany refren brzmi "Nunc est bibendum", co oznacza "Obecnie jest pora na picie".

Hungaria - Nazwa węgierskich win musujących.

Hybrydy - Skrzyżowanie dwóch różnych odmian winorośli, zwykle jednej europejskiej a drugiej amerykańskiej, mające na celu utworzenie winorośli odpornej na choroby (odmiany amerykańskie), a jednocześnie dającej winogrona charakterystyczne dla winorośli europejskiej. Winorośl właściwa Vitis vinifera jest szczepiona z powodzeniem na gatunakch amerykańskich, których korzenie są odporne na filokserę; szczepienia te zapobiegają wystąpieniu tego groźnego szkodnika w rejonach uprawy Vitis vinifera. Dzięki hybrydyzacji zostały przywrócone do życia winnice we Francji i innych krajach Europy, zniszczone po straszliwej klęsce filoksery w grugiej połowie XIX w.

Z drugiej strony uzyskano również pozytywne rezultaty - dzięki przeniesieniu gatunków europejskich do wschodniej części USA zmniejszono nieprzyjemny "lisi" posmak win, uzyskiwanych z wielu odmian amerykańskich, jak Concord lub Izabella.