Słownik terminów winiarskich - G

• A
• B
• C
• D
• E
• F
• G
• H
• I
• J
• K
• L
• Ł
• M
• N
• O
• P
• R
• S
• T
• U
• W
• V
• Z
• Ż

Gallizacja - Nazwa pochodzi od nazwiska dra Galla; jest to zabieg stosowany w winiarstwie, polegający na rozwadnianiu i dosładzaniu moszczu winnego (ale nigdy wina) przez dodanie pewnej ilości wody i cukru. Gallizacja jest dozwolona przez niektóre ustawodawstwa winiarskie w przypadku niekorzystnych w danym roku warunków klimatycznych, powodujących późne dojrzewanie winogron i zbyt małą zawartość w nich cukru, a zbyt dużą kwasów. Pozwala ona na ustalenie kwasowości i zawartości cukru w moszczu na standaryzowanym i odpowiednim poziomie, umożliwiającym uzyskanie wina dobrej jakości. Zabieg ten, zastosowany po raz pierwszy w 1851 r., jest odmianą wcześniej już stosowanej szaptajizacji, tzn. dosładzania moszczu cukrem, bez dodatku wody.

Gallon - Podstawowa jednostka miary płynów stosowana w krajach anglosaskich, we wszelkich transakcjach handlowych i statystykach; dzieli się na 4 kwarty (quarts) lub 8 pints (czyt. pajnts). W Wielkiej Brytanii (od 1821 r.) jest stosowany tzw. imperial (czyt. impiriel) gallon odpowiadający 4,54 l (dokładnie 4,546 l) czyli 1 kwarta = 1,135 l.
W USA 1 gallon = 3,78 l (dokładnie 3,785), skąd 1 kwarta amerykańska = 0,945 l, a więc kwarta angielska jest większa od litra, a amerykańska nieco mniejsza.

Gamay (czyt. gamej) - Odmiana czarnych winogron o białym moszczu, która na granitowych pagórkach Beaujolais (Francja) daje wspaniałe lekkie wina czerwone pełne świeżości i czaru, delikatne, o pięknym bukiecie. Na innych glebach Burgundii, przeważnie wapiennych, winogrona tej odmiany dają tylko zwykłe, regionalne wina przeznaczone do bieżącej konsumpcji, nie osiągające nigdy jakości win Beaujolais. Wino czerwone wytrawne produkowane z winogron o tejże nazwie w niektórych rejonach Europy Południowej (Serbia, Chorwacja, Słowenia).

Gamza - Wino czerwone stołowe wytrawne produkowane z winogron o tejże nazwie. Jest to wino popularne w Bułgarii (znane też dobrze w naszym kraju), o intensywnym zabarwieniu i dużej zawartości taniny, nadające się najlepiej do tłustych potraw mięsnych, jak pieczeń wieprzowa czy tłusty indyk.

Gancia - Znana firma włoska produkująca wermuty, aperitify i wina musujące (spumante). Wermuty Gancia są również w Polsce.

Gard - Jeden z trzech najważniejszych okręgów winiarskich rejonu Midi (południe Francji), gdzie są produkowane w dużych ilościach regionalne czerwone wina stołowe.

Gazowane wina - Wina gronowe lub owocowe nasycane dwutlenkiem węgla mechanicznie z butli stalowych. Do tego celu służą aparaty analogiczne do urządzeń saturacyjnych stosowanych przy wyrobie wody sodowej. Produkcja win gazowanych jest więc o wiele prostsza i tańsza niż musujących. Wina te jednak nie są tak zharmonizowane w smaku i dlatego mogą mieć powodzenie tylko w przypadku znacznie niższych cen niż wina musujące. Z tego powodu na etykietach powinny być oznaczone jako "gazowane".

Geisenheim (czyt. gajzenchajm) - Miasteczko w Nadrenii, gdzie się znajduje słynna szkoła winiarska.

Gellala - Fantazyjna nazwa czerwonego wina stołowego wytrawnego, importowanego do kraju z Algierii. Jest to tanie wino, ale bardzo przeciętnej jakości, nadające się jednak do sporządzania wina grzanego glühweinu.

Gers (czyt. żer) - Jeden z trzech najważniejszych departamentów francuskich, w których jest produkowany winiak pod nazwą Armagnac.

Gewürztraminer - Odmiana winogron zbliżona do odmiany Traminer, z której są otrzymywane dobre wina białe, szczególnie w Alzacji. Wina te wytrawne lub niekiedy półwytrawne są, jak na wina tego rejonu, mocne (12-13º). Wykazują smak odrębny od innych win francuskich, ale także wyborny, zbliżony do najlepszych win reńskich i zachowują przy tym pierwotny aromat gron. W asortymencie win alzackich są oceniane jako wina wysokiej jakości w niedalekiej kolejności za Rieslingiem - księciem wina alzackich.

Gill (czyt. dzil) - Anglosaska miara pojemności równa czwartej części pinta, czyli 1/32 gallona angielskiego lub amerykańskiego.

Gladstone (czyt. gledstoun) - Angielski minister skarbu, któryw latach sześćdziesiątych XIX w. zreformował ustawodawstwo akcyzowe w Anglii i zezwolił prywatnym osobom na kupno poszczególnych butelek wina lub wódki od kupców kolonialnych. Do czasu wydania tego zarządzenia mogli to robić tylko właściciele barów i hoteli lub handlarze winem.

Glühwein (czyt. gljuwajn) - Grzane wino z korzeniami - popularny napój rozgrzewający przygotowany szczególnie w zimie w gospodarstwach domowych i stosowany jako środek zapobiegający zaziębieniom. Produkowany z win gronowych lub owocowych oraz z rozmaitych przypraw. Najlepszy napój jest przyrządzany jednak z wina czerwonego: do garnka wsypuje się 3 łyżki stołowe cukru, dodaje kilka cienko pokrajanych kawałków skórki cytrynowej, sok z jednej niewielkiej cytryny, 3-4 goździki, szczyptę cynamonu i butelkę wina czerwonego. Całość ogrzewa się do wrzenia, ale nie gotuje, a po lekkim ostudzeniu, jeszcze na gorąco, wlewa przez sitko do uprzednio podgrzanych szklaneczek.

Goliath - Bardzo słodkie czerwone wino owocowe.

Goût (czyt. gu) - Określenie oznaczające po francusku dosłownie smak w przypadku rodzaju szampana: goût anglais (angielski) oznacza - wytrawny lub goût américain (amerykański) - słodki.

Grand cru (czyt. gran krju) - Dosłownie oznacza wielką winnicę. W praktyce są to nazwy najlepszych winnic francuskich i win w nich uzyskiwanych.

Grande Champagne - Nazwa jednego z okręgów rejonu Cognac, w którym są otrzymywane koniaki najwyższej jakości, tzw. Grande Champagne lub Fine Champagne, co jest przypisywane właściwościom gleb kredowych. Nazwa ta nie ma nic wspólnego z szampanem.

Gratieszty - Wina białe słodkie, deserowe, produkowane w Mołdawii, o mocy ok. 16º, w typie win tokajskich.

Graves (czyt. graw) - Okręg sławnego rejonu winiarskiego Bordeaux, rozciągający się wzdłuż lewego brzegu rzeki Garonne, granicząc na północy za słynnym okręgiem Médoc, na południuz nie mniej słynnym Sauternes. Nazwa pochodzi od nazwy gleby; grave oznacza gleby piaskowo-gliniaste, zmieszane z kamieniami krzemowymi. W tym rejonie w przeciwieństwie do innych są produkowane zarówno doskonałe wina czerwone, jak i białe. Wina czerwone, przypominające wina z Médoc, są produkowane również z tych samych odmian (Cabernet-Sauvignon, Merlot), mocne i ekstraktywne, o pięknym bukiecie, ustępują jedynie winom z Médoc delikatnością i wytwornością smaku. Główne ośrodki okręgu, to miasteczka Pessac i Leognan, gdzie są produkowane słynne wina Château Haut-Brion i Château Pape Clément.

Wina białe są bardo liczne: od zupełnie wytrawnych do słodkich (w pobliżu Sauternes), wysoko cenione za pełnię smaku i przyjemny bukiet. Wina z nazwą pochodzenia Graves muszą mieć moc: czerwone minimum 10º i białe 11º.

Grecja - Kraj uważany za kolebkę uprawy winorośli, kultywowanej tam już w starożytności i opiewanej np. w Iliadzie i Odysei Homera. Doskonałe warunki klimatyczne i glebowe (gleby kredowe i wulkaniczne) sprzyjają uprawie, jednakże większość winogron ejst eksportowana, jako owoce konsumpcyjne lub rodzynki - znane na świecie "koryntki"; eksport wina jest obecnie niewielki. W 1971 r. produkcja wina wynosiła ok. 5 mln hl (14 miejsce na świecie).

Główne rejony winiarskie: Macedonia, Attyka, Peloponez oraz wyspy Kreta, Korfu, Chios, Samos i wiele innych. Wina greckie, szczególnie białe i różowe, są aromatyzowane dodatkiem ok. 1% żywicy z drzew iglastych (mastyki), która pozwala na konserwację win w gorącym miejscowym klimacie. Wina te, zwane Retsina, mają cierpki smak, przypominający terpentynę, a więc nie nadają się do konsumpcji, dla nieprzyzwyczajonych konsumentów. Najbardziej odpowiadają naszemu smakowi wina deserowe. Moscato de Samos (popularny Samos), to wino białe deserowe mocne (ok. 18º), o wyraźnym aromacie winogron muskatowych, produkowane na wyspie Samos z podsuszonych winogron odmiany Moscato (Muskat) i Fukiano. Znane jest także znakomite wino Mavrodaphne czerwone, deserowe, również alkoholizowane (ok. 17º), z winogron o tejże nazwie, produkowane na Peloponezie w rejonie Achaia. Poza tym białe deserowe Moscatel i Moscato de Rhodos oraz dobre wina z wysp Santorin i Krety.

Grenache (czyt. grenasz) - Słodkie winogrona dające mocne wina o wyraźnym bukiecie, np. deserowe wina francuskie Banyuls z okręgu Roussillon w rejonie Midi.

Grenada - Część prowincji Andaluzji w południowej Hiszpanii, w której jest produkowane słynne wino malaga.

Grinzing - Okręg winiarski na przedmieściach Wiednia, słynny z niezliczonych karczm, gdzie pije się młode wino (tzw. Heuriger) przy dźwiękach muzyki i chóralnych śpiewach zebranych gości.

Gruszkowe napoje - Wina gruszkowe jednoowocowe (z samych gruszek) są produkowane rzadko, gdyż owoce te nie mają odpowiedniego składu chemicznego; zawieraja za dużo garbników, a za mało kwasów. Poza tym tłoczenie ich jest bardzo uciążliwe, a wydajność moszczu mała. Otrzymane wina mają skłonność do chorób, klarują się źle i powoli. Gruszki jednak nadają się jako dodatek do kwaśnych jabłek i porzeczek, gdyż zmniejszają ich kwasowość i dają mieszankę owocową, z której można uzyskać moszcz o właściwym składzie chemicznym, a z kolei również dobre wino owocowe.

We Francji (również w Anglii i Szwajcarii) produkuje się z gruszek napój w rodzaju cydru gruszkowego oraz przez destylację otrzymuje się wódkę w typie calvadosu, zwaną Poiré. W Polsce nie produkuje się ani win jednoowocowych gruszkowych, ani wódek z gruszek.

Gruzja - Ważny rejon winiarski, w którym znajdują się najstarsze winnice na Południu Europy. Są tu wytwarzne napoje: wina białe i czerwone stołowe, półsłodkie stołowe, mocne deserowe, musujące oraz koniaki. Niektóre z nich, jak czerwone wina kachetyńskie, wina musujące i koniaki, cieszą się światową sławą i są eksportowane do wielu krajów (również do Polski). Organizacją przemysłu i handlu napojami zajmuje się założone w 1929 r. Zjednoczenie, tzw. Samtrest, dzięki działalności którego produkcja win musujących i koniaków bardzo się rozwinęła. Gruzja dzieli się zasadniczo na dwa okręgi winiarskie: zachodni z wilgotnum klimatem czrnomorskim oraz wschodni, gdzie znajduje się słynny mikrorejon Kachetia, obejmujący dorzecze rzek Atarani i Jori, gdzie są wytwarzane wspaniałe stołowe wina czerwone - kachetyńskie. Warunki klimatyczne w całym kraju są na ogół dobre, gdyż Gruzja jest oddzielona, zarówno od północy, jak i od południa, chroniącymi je od wiatrów górami Kaukazu. Warunki glebowe są różne, ale na ogół również pomyślne, co pozwala na uprawę bardzo licznych odmian winogron, do których należą między innymi: Rkaciteli, Mcwane, Cicka, Aligoté, Cabernet, Saperawi. W Gruzji są produkowane olbrzymie ilości win. Poniżej są wymienione najbardziej znane spośród nich:

Markowe wina białe stołowe wytrawne: Cinandali, Gurdżaani, Napareuli (białe). Wina o barwie jasnosłomkowej do jasnozłocistej, średniej mocy, o aromacie gronowym i pełnym, a zarazem miękkim i zharmonizowanym smaku. Do ich wyrobu jest pobierany jedynie moszcz z samocieku oraz z pierwszego tłoczenia, moszcz zaś z drugiego tłoczenia jest przeznaczony do wyrobu win popularnych. Wina te przed rozlewem leżakują 3 lata i są oceniane wysoko, głównie za ich właściwości smakowe.

Markowe wina czerwone stołowe wytrawne, znanej jakości, są produkowane przeważnie z miejscowej odmiany czerwonych winogron Saperawi, mają ciemno granatową barwę, średnią moc, a w smaku są pełne i aksamitne, ze swoistym bukietem, charakterystycznym dla win z tej odmiany gron. Do tej grupy należą znakomite (i dobrze znane w Polsce) wina: Saperawi, Mukuzani i Nepareuli (czerwone); doskonałe jest również wino Teliani.

Wina białe stołowe półsłodkie, produkowane w Zachodniej Gruzji w dorzeczu rzeki Rioni: Twiszi (z odmiany Colikauri), o mocy 11-12º, barwie jasnobursztynowej, aromacie gronowym i świeżym, orzeźwiającym smaku oraz Czchaweri (z odmiany o tejże nazwie), o mocy 10-11º, barwie słomkowej, aromacie gronowym, smaku zharmonizowanym, świeżym. Wina te są rozlewane jako młode, tzn. po kilkumiesięcznym leżakowaniu.

Markowe wina deserowe doskonałej jakości są produkowane w typie win zachodnioeuropejskich, jak np.: Kahor (z odmiany Saperawi) - wysokogatunkowe wino czerwone, Anaga (z odmiany Rkaciteli) w typie madery o barwie ciemnobursztynowej, mocy 19º, niezbyt słodkie (4% cukru), o wyczuwalnym odcieniu maderyzacyjnym w bukiecie oraz zharmonizowanym smaku, Kardanachi (z odmiany Rkaciteli) w typie portweinu, o barwie bursztynowej, mocy 18º, dość wysokiej słodyczy (10% cukru), gronowym aromacie i zharmonizowanym smaku, z odcieniem miodowym. Wina te są produkowane z winogron zupełnie dojrzałych (zawierających 23-25% cukru) i alkoholizowane stopniowo do mocy 18-19º, z pozostawieniem ok. 10% cukru pierwotnego zawartego w gronach. Leżakują co najmniej 3 lata i w ciągu tego okresu są poddawane maderyzacji w temp. 40-45ºC, co znacznie poprawia ich jakość.

Wina musujące są produkowane w wielkiej, pięknej wytwórni w Tbilisi z winogron odmiany Cicka, zarówno według metody szampanizacji butelkowej, jak i zbiornikowej. Cechy win: średnia moc 10,5-12%ordm;, delikatny aromat, zharmonizowany, przyjemny smak, doskonała pienistość, zawartość cukru różna: od win wytrawnych (suchoje) do słodkich (sładkoje).

Gumpoldskirchner - Doskonałe białe wino, o delikatnym bukiecie, produkowane niedaleko Wiednia; uważane za najlepszewino austriackie.