Francja

Kraj uważany przez znawców za macierzysty dla najlepszych napojów świata: wyborowych win białych i czerwonych, szlachetnych wódek oraz najsłynniejszych likierów.

Francuzi są największymi obok Włochów producentami i konsumentami wina. W 1970 r. produkcja wina wyniosła tam ok. 74,5 mln hl, a więc najwięcej na świecie i chociaż w 1971 r. wskutek niepomyślnych warunków klimatycznych spadła do ok. 61,3 mln hl, pozycja tego kraju spadła tylko nieco poniżej produkcji włoskiej. Konsumpcja wina, przez długie lata najwyższa na świecie, obecnie ustępuje tylko nieco konsumpcji we Włoszech (wynosiła ona np. w 1972 r. ok. 107 l, a we Włoszech 111 l).

Główne rejony winiarskie: Bordeaux, Burgundia, Alzacja, Szampania. Rejon nadrodański (wzgórza Côtes du Rhône). Dolina Loire (La Vallée de la Loire), oraz Midi (tzn. Południe Francji). Oprócz tych głównych rejonów jest jeszcze wiele innych, jak np. Jura, Jurancon, Południowo-Zachodni rejon, które mają mniejsze znaczenie i produkują wina mniej znane za granicą.

Produkcja win markowych stanowi 12-15% ogólnej produkcji win i koncentruje się w głównych rejonach winiarskich, a szczególnie w bordoskim i burgundzkim. Wina te oraz szampany stanowią główne artykuły eksportowe, oceniane ok. 5% produkcji globalnej, czyli ok. 3,5 mln hl (350 mln l) rocznie. Nazwy handlowe win pochodzą od nazw miejscowości, w których zostały wyprodukowane (z wyjątkiem Alzacji, gdzie nazwa win pochodzi od nazwy winogron, użytych do produkcji) i im mniejszy jest obszar produkcyjny wymieniony na etykiecie, tym wino jest wyżej cenione. Najwyżej jest więc cenione np. wino Château Haut Brion (nazwa gospodarstwa winiarskiego), wyżej niż Pessac (miejscowość), to zaś wyżej niż wino Graves (okręg), a to z kolei wyżej niż Bordeaux (rejon). Wszystkie wina markowe, które uzyskały prawo do kontrolowanej nazwy pochodzenia, mają oprócz nazwy wina umieszczony na etykiecie napis Appellation controllée.

Oczywiście nie sposób wymienić nawet w przybliżeniu olbrzymiej liczby win markowych eksportowanych z Francji. Podano więc jedynie charakterystykę win poszczególnych rejonów.

Rejon Bordeaux - najbardziej znane wytrawne wina czerwone pochodzą z okręgów Médoc, Graves, St. Emilion i Pomerol, w których klimat jest umiarkowany i łagodny, a warunki glebowe odpowiednie. Odmiany winogron hodowanych w tym okręgu to: Cabernet-Sauvignon oraz Melbec i Merlot. Fermentacja jest przeprowadzana w miazdze w zamkniętych kadziach przez 6-10 dni.

Wina charakteryzują się piękną rubinową barwą, niewielką mocą (10-11º), wybornym smakiem i delikatnym bukietem. Z tego rejonu pochodzą słynne wina: Château Lafite, Château Margaux, Château Latour (okręg Medoc) oraz Château Haut-Brion (okręg Graves), należące do ekstra klasy jakościowej (Grands Premiers Crus).

W południowej części rejonu są uzyskiwane - w okręgach Graves i Sauternes - słynne białe wina o różnym stopniu słodyczy. Szczególnie wysoko są cenione półsłodkie i słodkie wina okręgu Sauternes, jak: Château d'Yquem (ekstra klasa) w miejscowości Sauternes, Château La Tour Blanche w Bommes, Château Coutet w Barsac i Château Filhot w Sauternes.

Rejon Burgundii - najsłynniejsze (obok bordoskich) wina Francji; wina czerwone są tutaj mocniejsze (10,5-12,5º) i w smaku bardziej pełne niż bordoskie, wymagają długiego leżakowania, zarówno w beczkach (3-4 lata), jak i w butelkach (10-15 lat) w celu osiągnięcia optymalnych właściwości zapachowo-smakowych. Są otrzymywane z odmian Pinot Noir i Gamay Noir przez fermentację w miazdze o otwartych kadziach. Najbardziej znane i rzeczywiście wspaniałe stare burgundy pochodzą z miejscowości: Chambertin i Gevrey-Chambertin, Vosne-Romanée, Vougeot i Nuits-St.-Georges (podokręg Côte de Nuits) oraz Aloxe-Corton, Pommard i Beaune (podokręg Côte de Beaune). Na południe od tych podokręgów (stanowiących razem okręg Côte d'Or) znajduje się Beaujolais, w którym są produkowane świeże, lekkie wina konsumowane już po 1,5-2 latach, jak np. znakomite Moulin-á-Vent.

Wina białe burgundzkie są wyłącznie wytrawne, produkowane z winogron Chardonnay, Pinot blanc lub Pinot gris. Żółtawe z odcieniem zielonkawym, przyjemnej kwasowości i wyborowym smaku; są to w większości wina bardzo dobre, a niektóre wręcz znakomite. Do nich należą: Chablis, Meursault, słynne Montrachet oraz Puligny-Montrachet i Chassagne-Montrachet, wreszcie Pouilli-Fuissé. Są to wszystko wina markowe A.C. stołowe, dość mocne (13-14º), zaliczne do najlepszych na świecie.

Rejon Alzacji - są tu otrzymywane dobre wina białe stołowe średniej mocy (11-12º) i wytrawne; rozlewane po roku lub półtora, gdyż jako młode i świeże wybornie smakują. Nazwy win (w przeciwieństwie do innych rejonów francuskich) odpowiadają odmianom winogron użytych do ich produkcji, jak np. Riesling, Traminer, Gewürztraminer, Sylvaner.

Rejon Champagne - nazwa szampan jest tak popularna, że wielu ludzi określa tym mianem każde wino musujące. Jednakże tak nie jest i przepisy francuskie bardzo rygorystycznie określają obszar, w którym może być produkowane wino o nazwie Champagne. Są to okolice usytuowane dookoła miast Reims, Epernay i Ay, gdzie znajdują się wielkie światowe firmy szampańskie, jak: Veuve Cliqout, Mummm czy Louis Roederer.

Rejon nadrodański - Rodanu wzgórza (Côtes du Rhône) - znajdujący się na południe od Burgundii produkuje znakomite wina, choć mniej znane za granicą od burgundzkich czy bordoskich. Są to wina wytrawne, przeważnie czerwone lub różowe o mocy 12-13º, produkowane z winogron Grenache, Gamay Noir i Pinot Noir. Najbardziej znane to: Châteauneuf du Pape, Côte Rotie, Hermitage i różowe Tavel.

Rejon Loir'y (La Vallée de Loire) - obejmuje obszary po obu stronach rzeki Loire'y w zachodniej części Francji: jest podzielony na okręgi Touraine, Anjou i Muscadet. Wina białe są lepsze od czerwonych. Wina te mają niewysoką moc, są lekkie, wytrawne i niezbyt nadające się do transportu, dlatego przeważnie są konsumowane na miejscu. Najbardziej znane to: Touraine, Touraine-Amboise, Anjou (białe i szczególnie cenione różowe) oraz Saumur. To ostatnie produkowane jako musujące i łagodne cieszy się wielkim powodzeniem we Francji.

Rejon Midi (Południe Francji) - obejmuje południe Francji, w którym jest produkowane więcej niż 50% całej puli win francuskich. Są to wina regionalne, prawie wyłącznie czerwone, o niezłej jakości, stosunkowo tanie i przeznaczone dla masowego konsumenta. Odmiany winogron uprawianych w tym rejonie: Grenache i Carignan. Poza tym są tu produkowane dobre, naturalne wina deserowe, mocne i słodkie. Są to: Banyuls, Rousillon, Frontignan, Muscat Frontignan i Muscat Lunel.