Słownik terminów winiarskich - E

• A
• B
• C
• D
• E
• F
• G
• H
• I
• J
• K
• L
• Ł
• M
• N
• O
• P
• R
• S
• T
• U
• W
• V
• Z
• Ż

East - India Madeira lub Sherry (czyt. ist india madera lub szery) - W czasach, kiedy towary były przesyłane z Wiekiej Brytanii do Indii na żaglowcach dookoła Przylądka Dobrej Nadziei, beczki z winem, maderą i sherry były często zabierane przez armatorów na pokład jako balast. Okazało się, że długa kilkumiesięczna podróż tam i z powrotem polepszała jakość tych win, a szczególnie ich właściwości zapachowo-smakowe, co było skutkiem przyspieszonego dojrzewania win dzięki ich maderyzacji w czasie podróży przez tropikalne zony oceanu. Korzystając z tego niektórzy handlarze win obecnie reklamują i sprzedają swoje najlepsze kupaże jako East - India Madeira lun Sherry, chociaż maderyzują ja na miejscu.

Eau - de - vie de marc (czyt. o - de - wi de mark) - Winiak destylowany z wina sporządzonego z wytłoków winogronowych, uzyskanych po tłoczeniu moszczu. Są to wódki popularne i stosunkowo tanie, a odleżakowane - niekiedy zupełnie dobre i chętnie konsumowane. Najlepsze pochodzą z rejonu Burgundiiz wytłoków białych i czarnych winogron, przy czym winiaki z białych odmian są bardziej delikatne w smaku. Podobne wódki są produkowane we Włoszech (pod nazwą grappa) i w USA.

Egalizacja - Termin określający kupażowanie młodych win tego samego rodzaju i typu po pierwszym zlewie znad osadu. Kupażowanie takie jest dokonywane w celu uzyskania jednolitej jakościowo partii wina, ponieważ wina otrzymane jednego dnia z winogron tego samego gatunku, lecz zebranych na pagórkach o różnym nasłonecznieniu lub tłoczone w prasach różnego typu, na przykład hydraulicznych lub śrubowych, różnią się składem.

Eger - Rejon winiarski czyli borvidek (winiarska okolica) w półnicno-wschodniej części Węgier, znany z wybornych win czerwonych Egri Bikaver i Egri Burgundi. Te wytrawne wina produkowane z odmian winogron Kadarka i Pinot noir są średnio mocne (ok. 13º) i wyróżniają się wspaniałą ciemnorubinową barwą, przyjemnym bukietem i kwaskowatym smakiem o pewnej cierpkości. Zharmonizowana atłasowa gładkość pozostaje długo w pamięci konsumentów tych win, dzięki czemu uchodzą one za jedne z lepszych win czerwonych.

Egipt - Produkcja wina niewielka i jedynie na rynek miejscowy. Z wyrobów alkoholowych są produkowane rum, tafia, brandy; wszystkie średniej jakości i również na potrzeby krajowe.

Egrappage (czyt. egrapaż) - Czynność polegająca na mechanicznym oddzieleniu szypułek od winogron przed poddaniem ich tłoczeniu, co wpływa korzystnie na jakość wina (unika się bowiem powstawania goryczy i ściągającego smaku); poza tym wino lepiej się klaruje i jest bardziej delikatne.

Ekstrakt - W winie rozróżnia się:

ekstrakt ogólny - sumę wszystkich nielotnych składników wina, wyrażoną w gramach na 1 litr wina oraz

ekstrakt bezcukrowy - sumę nielotnych składników wina (głównie kwasów organicznych, soli mineralnych, substancji białkowych i barwnikowych oraz garbników) po odliczeniu zawartości cukru. Ilość tego ekstraktu decyduje o właściwym smaku wina, które w przypadku niskiego ekstraktu bezcukrowego jest puste. W wódkach gatunkowych za charakterystyczną cechę jest uważany ekstrakt ogólny, tzn. zawartość cukru oraz niewielkich stosunkowo ilości innych substancji, czyli niecukrów. Różnice w zawartości ekstraktu ogólnego w wódkach gatunkowych stanowią główną zasadę ich klasyfikacji.

Entre - Deux - Mers (czyt. antr de mer) - Okręg winiarski w rejonie Bordeaux, usytuowany między rzekami Garonne i Dordogne. Właściwa nazwa okręgu, która po francusku oznacza "między dwoma morzami" powinna brzmieć więc "między dwoma rzekami".

Eponit - Sproszkowany węgiel aktywny, służący do odbarwiania win i wódek oraz usuwania niepożądanego zapachu lub smaku (np. pleśni).

Esencje do win - Naturalne domieszki aromatyczno-smakowe, które służą do doprawiania win owocowych w celu poprawienia ich smaku lub nadania im charakteru zbliżonego do win gronowych.

Do najczęściej stosowanych można zaliczyć następujące esencje:

• kino (żywica drzewa tropikalnego) i taninowa - zwiększające cierpkość oraz charakterystyczny posmak ściągający w winach czerwonych,
• orzechowa - nadająca winom białym półsłodkim odpowiednią goryczkę charakterystyczną dla win południowych typu madera,
• rodzynkowa - nadająca winom charakter wina południowego,
• z chleba świętojańskiego - nadająca winom białym słodkim charakter win węgierskich typu tokaj,
• korzenno-ziołowa - nadająca winom właściwości win typu wermut.

Esencja tokajska - Słodki i gęsty sok wyciekający pod wpływem własnego ciężaru z wysuszonych winogron zsypanych do wysokiej kadzi przy produkcji win tokajskich. Taka gęsta i słodka esencja fermentuje bardzo powoli i nawet po upływie kilku lat osiąga moc jedynie 7-8º, wykazując jeszcze dużą zawartość nieprzefermentowanego cukru. Otrzymane wino ma wspaniały bukiet i nieporównywalny, wyborny smak, ale w obrocie handlowym jest trudne do nabycia i bardzo drogie.

Est - Est - Est - Lekkie półsłodkie białe wino włoskie produkowane w miejscowości Montefiascone na północ od Rzymu. Nazwa pochodzi z czasów, gdy pewiem biskup bawarski, wielki znawca win, podróżując do Rzymu polecił swemu słudze jechać przed nim i na ścianach karczm, gdzie jest dobre wino, pisać słowo "Est" - jest (dobre). Przejeżdżając przez Montefiascone sługa był tak zachwycony miejscowym winem, że napisał "Est-Est-Est". Biskup przyjechawszy do tej miejscowości zapił się tym winem na śmierć i na jego grobowcu jest opisana powyższa historia.

Estry - Związki chemiczne, powstające z połączenia kwasów z alkoholami; mogą być lotne lub nielotne; są wytwarzane w czasie fermentacji moszczów oraz leżakowania. Są ro substancje aromatyczne, których przyjemny zapach jest częścią składową bukietu napojów.

Estufa - Pomieszczenie składowe dla win ogrzewane do temp. 40-50ºC, znajduje się głównie w Portugalii na Maderze. Odbywają się tu procesy maderyzacji win południowych - słynnej madery. Wino jest umieszczone w estufach na 6-9 miesięcy, przy czym zarówno podnoszenie temperatury (do ok. 50ºC), jak i obniżenie jej po maderyzacji powinno następować powoli, by nie pogarszać właściwości zapachowo-smakowych wina. Po maderyzacji wino jest przenoszone do innych, nie ogrzewanych pomieszczeń, tzw. estagio, gdzie odpoczywa przez półtora roku, po czym jest kupażowane i dalej leżakowane w piwnicach składowych.

Etykiety - Są to ważne części opakowania podające nie tylko właściwą informację o produkcie, lecz np. w przypadku droższych napojów, jak szampan czy likier, są również elementem dekoracyjnym; ozdobne, projektowane przez artystę-grafika, drukowane na pięknym kredowym papierze i wielobarwne, czyli jak mówią fachowcy "chwytające oko". Odgrywają więc również ważną rolę reklamową.

Etykiety dzieli się na:

• etykietę główną z odpowiednimi napisami,
• krawatkę, czyli winetkę umieszczaną na szyjce butelki oraz
• etykiety pomocnicze, które zawierają informacje uzupełniające.

W nowocześnie urządzonych wytwórniach większość puli towarowej napojów przeznaczonych na rynek jest etykietowana mechanicznie na liniach rozlewniczych z automatycznymi względnie półautomatycznymi etykieciarkami. Ręcznie jest etykietowana tylko tzw. galanteria - luksusowe wyroby nalewane do butelek o fantazyjnych kształtach, zaopatrzone w kilka różnorodnych etykiet. Przepisy obowiązujące wytwórców w sprawie etykietowania są w różnych krajach różne i bardziej lub mniej kontrolowane. Do krajów o rygorystycznej kontroli należy Francja i np. kupując markowe wino francuskie z napisem appellation controlée, można mieć pewność, że jest to wino dobrej jakości, a Cognac Fine Champagne został wyprodukowany rzeczywiście w najlepszym okręgu rejonu koniakowego. W Polsce także kontrola napojów jest bardzo dokładna.

Polskie normy na wino przewidują na etykietach następujące obowiązujące napisy:

• dokładne oznaczenie napiju, np. wino gronowe importowane, węgierskie, białe, półwytrawne, Rizling,
• rodzaj wina (jeżeli nie podane w powyższym oznaczeniu),
• moc napoju w stopniach, z dokładnością do ±2º,
• zawartość w l,
• cena detaliczna,
• data rozlewu,
• nazwa i adres wytwórni lub rozlewni.

Wyroby w opakowaniu eksportowym powinny mieć na etykietach napisy w językach obcych (przeważnie angielskim), przy czym podanie niektórych danych nie obowiązuje, a pewne dane, jak np. moc lub pojemność mogą być podane w miarach obowiązujących w kraji importera (np. w proofach lub w uncjach).

Ezerjo - Odmiana winogron, z których są produkowane wina białe wytrawne lub półwytrawne pod nazwą Móri Ezejó w okręgu Mór, należącym do rejonu Badacsony (okolicy Balatonu na północ od jeziora). Wino charakteryzuje się zielonkawożółtym zabarwieniem, jest przyjemne i orzeźwiające.