Słownik terminów winiarskich - A

• A
• B
• C
• D
• E
• F
• G
• H
• I
• J
• K
• L
• Ł
• M
• N
• O
• P
• R
• S
• T
• U
• W
• V
• Z
• Ż

Abboccato (czyt. abokato) - Określenie włoskich win półsłodkich, szczególnie win Orvieto, które są klasyfikowane jako "secco", czyli wytrawne lub "abboccato", czyli półsłodkie.

Afryka Południowa - Produkcja wina jest skoncentrowana w Republice Południowej Afryki i w 1971r. wynosiła 5,5 mln hl. Konsumpcja nie dorównuje produkcji i dlatego znaczna ilość wina jest destylowana na brandy, która służy jako napój konsumpcyjny lub dodatek wzmacniający wina deserowe.

Uprawę winorośli rozpoczął ok. 300 lat temu Jan van Ribeck. Rozwijała się ona dobrze, mając zapewniony eksport do Anglii. W połowie XIX w., wskutek obniżenia ceł angielskich na wina francuskie, eksport ten gwałtownie spadł, a w następnych latach klęska filoksery zrujnowała winiarzy afrykańskich. Sytuacja uległa poprawie w latach trzydziestych byłego stulecia wskutek korzystnych zmian celnych w Wielkiej Brytanii oraz dużych wysiłków winiarzy - farmerów, ulepszających jakość wina i brandy. Obecnie kraj ten produkuje wina stołowe wytrawne oraz porto i sherry, które są eksportowane do Anglii, Skandynawii, Niemiec itp. Wyroby alkoholowe, szczególnie brandy, są produkowane w dużym asortymencie na podobieństwo trunków europejskich. Typowym dla tego kraju wyrobem jest likier Van-der-Hum, produkowany na skórkach miejscowych pomarańczy(tzw. naartje). W Gambii, Ghanie, Nigerii, Sierra, Leone, Tanzanii, Ugandzie i Zambii jest produkowany pierwszy wyrób krajów rozwijających się - likier Afrikoko - przeznaczony jest na eksport. Sprzedawany jest on w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej i ma być sprowadzany do Europy. Otrzymywany jest ze świeżych, dojrzałych orzechów kokosowych i czekolady.

Agrafe (czyt. agraf) - Francuska nazwa drucianego koszyczka, przetrzymującego korki w butelkach z szampanem.

Agrestowe wino - Wino sporządzone z agrestu - jednego z lepszych surowców na białe wina owocowe. Szczególnie dobrze nadają sięna wino odmiany agrestu takie, jak: Tryumf, Czerwony Tryumf, Amerykański Górski i Złota Kula. Otrzymywanie wina agrestowego jest trudne i uciążliwe, ponieważ agrest jest mało soczysty i wydajność soku przy tłoczeniu jest bardzo niewielka. Dobrze jest więc przerabiać agrest razem z porzeczkami, a do młodego wina dodawać miód oraz rodzynki, co daje doskonałe wyniki smakowo-zapachowe. Właściwie sporządzone i odleżakowane przez kilka lat wina agrestowe są zbliżone do win węgierskich i wysoko cenione przez znawców.

Akratofory - Duże (ok. 5000 l) zbiorniki stalowe lub żelbetonowe pokryte wykładziną kwasoodporną i wytrzymujące ciśnienie kilku atmosfer, w których jest przeprowadzana wtórna fermentacja win musujących. Taka nowoczesna metoda zbiornikowa szampanizacji, opracowana w 1930 r. przez francuskiego chemika Charmata, jest znacznie tańsza i kilkakrotnie szybsza od metody klasycznej (butelkowej), która przewiduje prowadzenie wtórnej fermentacji w butelkach. Metoda butelkowa jest stosowana we Francji przy produkcji oryginalnego szmapana. Metoda zbiornikowa jest powszechnie stosowana do produkcji win musujących, znacznie tańszych od francuskich szampanów.

Aksztafa - Białe wino deserowe bardzo słodkie i mocne(ok. 18%), typu wina Portwein, produkowane z winogron Rkaciteli w Azerbejdżanie w rejonie Aksztafa.

Aktynizacja - Nowoczesna metoda sterylizacji wina przez działanie promieniami podczerwonymi, wprowadzona do przemysłu winiarskiego w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku przez francuską firmę Actini-France.

Aleatico (czyt. aleatiko) - Odmiana winogron z rodziny muskatów, z których są produkowane słodkie, aromatyczne wina czerwone w różnych rejonach Włoch. Szczególnie cenione jest deserowe wino Aleatico di Porto-ferraio, produkowane na wyspie Elbie.

Algieria - Kraj, który w okresie powojennym był czwartym co do wielkosci producentem win na swiecie (po Francji, Włoszech i Hiszpanii); produkował rocznie ok. 14 mln hl wina. Ludnosć miejscowa - przeważnie muzułmańska - ze względów religijnych konsumowała niewiele wina, a więc gros tego trunku było eksportowane, przeważnie do Francji. Czerwone wina algierskie o dużej zawartości alkoholu, mocno zabarwione i tanie, doskonale nadawały się do kupażowania za zwykłymi winami, tzw.lokalnymi(vins de pays), których ogromne ilości są konsumowane na południu Francji. Po uzyskaniu przez Algierię niepodległości w 1962 r. sytuacja przemysłu winiarskiego uległa znacznemu pogorszeniu, wskutek odpływu francuskich fachowców, zahamowaniu eksportu do Francji oraz znacznemu zmniejszeniu popytu, wskutek wyjazdu potencjalnych konsumentów francuskich.

W wyniku dużego nasłonecznienia winnic wina algierskie są na ogół mocne (minimum 12%, a często moc ich dochodzi do 15%). Wina algierskie są przeważnie czerwone. Znakomite winnice znajdują się w rejonie Medea i Milana (okręg Algieru). Dahra (między Algierem i Oranem), a najznakomitsze - koło miejscowosci Mascara (okręg Oranu), gdzie są produkowane wyborowe wina Coteaux de Mascara (czyt. koto de maskara). Kraje Europy Środkowo-Wschodniej zakupują w Algierii coraz większe ilości produkowanych tam win. Na polskim rynku znane były wina czerwone stołowe o fantazyjnych nazwach: Gellala i Fatima, które bardzo dobrze nadają się do sporządzenia win grzanych.

Alicante (czyt. alikante) - Wina czerwone o wysokiej zawartości ekstraktu i mocno zabarwione, produkowane w rejonie miasta Alicante (na południe od Walencji) w południowo-wschodniej części Hiszpanii. Wina te w XVI i XVII wieku cieszyły się wielką popularnością w Anglii, dokąd były eksportowane, a następnie zostały wyparte z angielskiego rynku przez tańsze wina z Tarragony.

Aligoté - Odmiana białych winogron o niezbyt wysokiej jakości, uprawianych w rejonie Burgundii. Wyprodukowane z nich wina powinny być konsumowane w krótkim czasie(do 2 lat), gdyż nie nadają się do dłuższego leżakowania. Według francuskich przepisów na etykietach tych win powinno być podane, że pochodzą one własnie z tych winogron dla ochrony tzw. wielkich win burgundzkich.

Alkoholizowanie wina - Czynność polegająca na dodawaniu spirytusu do wina w celu zwiększenia jego mocy. Zabieg ten jest stosowany przeważnie w nastepujących przypadkach:

• przy produkcji w celu zwiększenia ich mocy do wysokości przewidzianej normą,
• przy produkcji win gronowych słodkich i deserowych typu południowego, jak: malaga, porto, sherry, madera itp.,
• przy produkcji tzw. mistelli, tzn. soków gronowych, w których proces fermentacji jest zahamowany w początkowym stadium przez dodanie spirytusu.

Sprawa alkoholizowania win jest uregulowana w poszczególnych krajach w różny sposób - od całkowitego zakazu do stosowania go w pewnych warunkach i w określony sposób. W krajach winiarskich alkoholizowanie jest przeważnie dozwolone tylko przy zastosowaniu spirytusu uzyskiwanego z wina, czyli destylatu winnego. W Polsce alkoholizowanie win jest dozwolone przez dodatek spirytusu rektyfikowanego.

Aloxe - Corton (czyt. alokse - korton) - Nazwa jednego z najlepszych win burgundzkich okręgu Côte de Beaune. Wina czerwone z dobrych roczników są uważane przez wielu znawców za najlepsze z całego rejonu Beaune. Są to wspaniałe burgundy, doskonale zrównoważone i zharmonizowane, o bogatym bukiecie. Wina białe, aromatyczne, o pięknej barwie złocistej, mocne i ekstraktywne, sąprzewyborne w smaku i pozostawiają po spożyciu uczucie błogości na podniebieniu, charakterystyczne tylko dla "wielkich" burgundów najwyższej klasy.

Alzacja - Wschodnia prowincja Francji, w której są produkowane stosunkowo niewielkie ilości wina (ok. 1,3% produkcji francuskiej) oraz pewne ilości wódek.

Wina alzackie są na ogół dobrej, a często znakomitej jakości, czyli tzw. wina o kontrolowanej nazwie pochodzenia (patrz appelation controlée, mające prawo do umieszczenia na etykietach nazwy "wina z Alzacji" lub "Alzacja". Założone jeszcze przez Rzymian winnice ciągną się na pagórkowatym terenie wąskim pasmem 5-kilometrowej szerokości na przestrzeni 70 km pomiędzy chroniącymi je od wiatrów północy górami (Wogezy), a doliną Renu. Rejon ten jest podzielony na dwa departamenty: tzw. Górny Ren, obejmujący miedzy innymi słynne z win miejscowości Colmar, Ammerschwir, Riquewihr (czyt. rikewir), Ribeauvillé (czyt. ribowilje), Thann i Dolny Ren, obejmujący takie gminy, jak: Rorr, Goxwiller i Gertwiller. Cechą charakterystyczną tego rejonu jest duża rozmaitość składu gleby i mikroklimat oraz różnorodność odmian winogron. Poza tym Alzacja jest jedynym rejonem winiarskim Francji, gdzie nazwy kontrolowane są powiązane z gatunkiem winogron, a nie z określoną miejscowością (winnicą).

Sławne w średniowieczu wina alzackie obniżyły swoją jakość w okresie 50-letniej okupacji niemieckiej (1870-1918), kiedy to Niemcy, nie chcąc mieć konkurentów dla swoich win reńskich, popierali produkcję tylko win popularnych, masowego zbytu.Począwszy jednak od 1919 r., tzn. po powrocie do macierzy francuskiej, winiarze alzaccy powrócili do tradycyjnej orientacji, produkując ze szlachetnych odmian winogron mniejsze ilości win, lecz wyższej jakości. Prawiewszystkie wina alzackie są białe i wytrawne, o niewysokiej mocy (ok. 11%). Nie nadają się do dłuższego leżakowania i zwykle w ciągu roku są rozlewane do butelek o charakterystycznym, wydłużonym kształcie. Są to butelki typu butelki reńskiej, obowiązujące dla win markowych Vin d'Alsace. W odróżnieniu jednak od reńskich (brązowych) są zielone o pojemności 0,72 l.

Wina ze szlachetnych odmian winogron są następujące: Riesling, czyli - jak Alzatczycy dumnie twierdzą - "król win alzackich" i słynny, o pięknym bukiecie Gewürztraminer (zwany również Traminer), Pinot blanc (czyt.pino blan), znany też jako Clevner oraz Pinot gris (czyt. pino gri), znany jako Tokaj Alzacki, wreszcie Muscat. Poza tymi "magnatami" w dalszej kolejności znajdują się: Sylvaner i wina regionalne, jak Knipperlé czy Chasselas (czyt.szassela). Nazwą zwicker określa się wina popularne, sporządzone przez kupaż win z różnych odmian winogron.

Americano - Nazwa cocktailu sporządzonego w następujący sposób: na kostkę lodu wlać do szklaneczki: 1/4 część włoskiej wódki gorzkiej (bitters) oraz 3/4 części włoskiego(słodkiego) wermutu, dodać plasterek skórki cytrynyi dopełnić wodą sodową. Odmianą cocktailu jest tzw. Negroni o składzie: 1/3 bitters + 1/3 gin + 1/3 wermut; cocktail podaje się bez wody sodowej.

Amer Picon - Francuski aperitif na bazie wina i brandy oraz nalewów na korę chinową (składnik gorzki), skórki pomarańczy, zioła i korzenie. Jest konsumowany z wodą i lodem.

Amoroso - Wino hiszpańskie ciemno zabarwione i specjalnie podsładzane słodkim winem z winogron Pedro Ximenes, w celu uzyskania aksamitnego smaku. Jest ono produkowane na rynek angielski, w Hiszpanii zaś jest praktycznie nieznane.

Amfora - U starożytnych Greków i Rzymian waza z wąską szyjką z dwoma uchwytami, przeznaczona do przechowywania wina.

Anaga - Markowe wino białe deserowe półsłodkietypu madera, produkowane z winogron Rkaciteli w Gruzji. Produkcja gruzińskiej madery, zwanej Anaga nr 16, polega na tym, że dojrzałe winogrona o zawartości minimum 22% cukru, po oddzieleniu od szypułek fermentują w miazdze z dodatkiem czystej kultury drożdży. Po fermentacji moszcz jest alkoholizowany do zawartości alkoholu ok. 20% i wlewany do beczek; po sklarowaniu przenoszony do komory maderyzacyjnej i przetrzymywany przez miesiąc w temp. 65-70ºC. Po zakończonej maderyzacji jest mieszany z moszczem gronowym z tychże winogron, alkoholizowanym również do ok. 20º. W ten sposób jest uzyskiwany skupażowany zastaw o mocy 19-20º i zawartości cukru ok. 4%, który leżakuje dalejw beczkach na słońcu przez 2 lata. Anaga nr 16 jest uważana przez znawców na jedną z najlepszych odmian radzieckiej madery, ma typowy dla madery bukiet i pełny, zharmonizowany smak.

Andaluzja - Najbardziej na południu położona prowincja hiszpańska. Chociaż pod względem ilości uzyskiwanego wina nie najważniejsza, lecz słynna jako miejsce produkcji najlepszych win hiszpańskich, a mianowicie: sherry, montilla, malaga.

Anis - Popularny we Francji i Hiszpanii aperitif. Podstawowym składnikiem tego zestawu jest owoc anyżu gwiaździstego, czyli badianu (Fructus anisi stellati) pochodzenia chińskiego, a poza tym kolendra i koper. Aperitif ten jest rozpowszechniony jako wyrób zastępczy dla absyntu i podobnie jak on może być spożywany z lodem. Po dodaniu lodu uzyskuje się płyn opalizujący o zielonkawym odcieniu. Podobnym wyrobem jest pastis, w którym podstawowym składnikiem oprócz anyżku jest lukrecja. Anis jest produkowany przez wiele firm, ale najbardziej znane gatunki to Pernod (45º) i Ricard.

Anjou (czyt. anżu) - Ponad 14 000 producentów wina działa w byłej prowincji francuskiej Anjou (obecnie departament Maine-et-Loire), gdzie na pagórkach ciągnących się wzdłuż rzeki Loire są produkowane dobre wina białe, czerwone i różowe. Rejonten obejmuje okręgi: Saumur, Coteaux de la Loire, Coteaux de L'Aubance oraz Coteaux du Layon, w którym są uzyskiwane najlepsze wina rejonu. Wina andegaweńskie mogą uzyskać w klasyfikacji urzędowej najwyższy stopień jakości A.C. (Vins d'appelation controlée), tzn. wina o kontrolowanym pochodzeniu, jeżeli pochodzą z odpowiednich odmian winogron. Najbardziej znane i lubiane wina z tego rejonu to znakomite wino musujące Saumur oraz wina Rosé d'Anjou, które są lekkie -o mocy ok. 10º - wytrawne lub półwytrawne, dobrze zrównoważone, o przyjemnym zapachu. Jako wina lekkie nie nadają się do dłuższego leżakowania i powinny być spożywane w ciągu roku od daty wyprodukowania.

Aperitif - Napój sporządzany z wina wzmocnionego spirytusem rektyfikowanym lub destylatem winnym i zaromatyzowany różnymi ingrediencjami. We Francji, ojczyźnie tych napojów, właściwy aperitif, tzw. aperitif na bazie wina, powinien zawierać co najmniej 80% wina i wykazywać moc do 18º i być zaliczany do tzw. long drinks, czyli napojów, które trzeba pić z dużych szklanek, tak jak wino, tzn. nie od razu, lecz w ciągu pewnego czasu. Zamiast winado produkcji aperitifów jest dopuszczone również stosowanie mistelli, tzn. alkoholizowanego soku gronowego. Poza tym ustawodawstwo francuskie przewiduje również produkcję tzw. aperitifów na bazie alkoholu, które mogą zawierać więcej niż 18º alkoholu i być traktowane jako wyroby alkoholowe (o wyższej opłacie akcyzowej). Z najbardziej znanych i chodliwych aperitifów należy wymienić, oprócz różnego rodzaju wermutów, następujące wyroby francuskie: Amer Picon, Byrrh, Dubonnet, Lillet, Pernod, St. Raphael, Suze oraz włoskie: Campari, Ferro-China Bisleri, Punt é Mes (firmy Carpano), Americano (firmy Gancia) itp. Do ich produkcji są stosowane mocne, ekstraktywne i często podsłodzonewina białe i czerwone oraz deserowe Samos lub Malaga, zaś w skład stosowanych suszonych surowców roślinnych (czyli tzw. ingrediencji) wchodzi wiele składników, stanowiących oczywiście ściśle strzeżoną tajemnicę wytwórców. Na ogół wiadomo jednak, że stosuje się przede wszystkim korę chinową i piołun - jako substancje gorzkie, a poza tym skórki pomarańczy i cytryny, hyzop, wanilię, kolendrę, koper. Substancje aromatyczne i smakowe zawarte w nich są ekstrahowane spirytusem lub winem i dodawane do zestawu aperitifu w postaci odpowiedniego nalewu, po czym zestaw jest poddawany leżakowaniu przez pewien czas w celu uzyskania harmonijnego smaku.

Reasumując można stwierdzić, że francuski aperitif składa się z: wina białego lub czerwonego, mistelli, wyciągu ziołowego oraz (często) z destylatu pomarańczowego lub z innych cytrusów. Aperitify (nazwa pochodzi od łacińskiego słowa aperire - otwierać, czyli rozpoczynać posiłek), tak jak pokrewne im gorzkie wódki (Bitters), są spożywane zwykle przed posiłkiem w celu pobudzenia apetytu. W kraju produkuje się bardzo dobry aperitif Capri Bitter o mocy 28º i dodatku cukru ca 18%, a więc o charakterze wódki półsłodkiej. Wyrób ma zapach i smak wódki ziołowo - gorzkiej, co uzyskane zostało dzięki dodatkowi do zestawu nalewów na substancje gorzkie i aromatyczne, jak piołun, goryczka, skórki pomarańczowe itp. oraz oryginalnego wina vermouth. Poza tym są produkowane dwa aperitify o słabszej mocy 25º. Są to: ziołowy Herbs aperitif oraz aperitif Bianco (tylko w butelce o poj. 1 litra) o słodkawo - gorzkawym smaku i cechach ziołowo - wermutowych (zawiera ok. 15% wermutu). Produkowane są również inne wyroby o podobnych właściwościach, jak np. Cherry - Vermouth, Delmonico i Cassivera. Wyroby teo mocy 30 - 40º nadają się do konsumpcji jako aperitify po dodaniu kostek lodu i rozcieńczeniu wodą sodową lub tonikiem.

Appellation d'origine (czyt. apellasion d'oriżin) - Nazwa oznaczająca we Francji dosłownie pochodzenie wina, ustalane nazwą geograficzną miejscowości, z której pochodzi. Może więc określać cały rejon winiarski, jak np. Burgundia, okręg winiarski, jak Côte do Beaune lub określone gospodarstwo winiarskie, jak Château d'Yquem (w rejonie Bordeaux) lub Climat Corton (w rejonie Burgundii). Specjalna instytucja państwowa INAO ustala przepisy i wymagania dla win poszczególnych rejonów i okręgów oraz przeprowadza dokładną kontrolę jakościową win. Jest to we Francji niezbędne wobec wielkiej rozmaitości gatunków i jakości win, a co za tym idzie cen zbytu, które wahają się w szerokich granicach. Wszystkie wina są podzielone pod względem jakościowym na trzy kategorie:

• o kontrolowanej nazwie pochodzenia,
• określone jako wyższej jakości,
• o zwykłej nazwie pochodzenia.

Pierwsza grupa, tzw. A.O.C. - Appellation d'origine controlée lub w skrócie A.C. - Appellation controlée, obejmuje wszystkie wszelkie wina francuskie najwyższej jakości, ustala dla nich surowe przepisy i wymagania, którym muszą odpowiadać, a więc: ściśle określone miejsce produkcji (w którym stwierdzono odpowiednie właściwości glebowe), określoną odmianę winogron, minimum zawartości cukru w wyciśniętym moszczu gronowym oraz alkoholu w winie, maksymalną wydajność wina w hl, która może być uzyskanaz 1 ha winnicy (zbyt duża wydajność pogarsza jakość otrzymanego wina), metodę postępowania z winoroślą i technologię produkcji wina, zgodną z ustaloną procedurą w danym okręgu winiarskim.

Dokładna i szczegółowa kontrola win A.C. jest przeprowadzana zarówno przez pracowników Instytutu I.N.A.O., jak i przez urzędników Biura do walki z oszustwami Service de la Repression des Fraudes.

Druga grupa to wina wyższej jakości, czyli w skrócie V.D.Q.S. - Vins délimités de qualité supérieure; są to doskonałę wina, odpowiadające przeważnie równie wysokim wymaganiom,lecz mniej ściśle reglamentowane i kontrolowane.

Trzecia grupa obejmuje wina dobrej jakości, które jednak z pewnych względów nie mogą być zaliczone do jednej z powyższych klas. Wszystkie znane ze swej jakości wina francuskie zaliczone do pierwszej lub drugiej kategorii mają prawo, a nawet obowiązek umieszczania na etykietach odpowiedniego znakowania - A.C. lub V.D.Q.S. Znakowanie to powinno być podane na fakturze, a poza tym transportom tych win musi towarzyszyć odpowiedni dokument akcyzowy w kolorze zielonym dla win stołowych - acquit vert lub pomarańczowym dla win deserowych acquit orange.

Poza wyżej wymienionymi winami jakościowymi (A.C. lub V.D.Q.S.) całą wielką pulę win francuskich stanowią wina regionalne vins de pays, które nie podlegają kontroli Instytutu, a są powszechnie konsumowane na miejscu w danym regionie i zwykle bardzo tanie; są to tzw. V.C.C. - Vins de consommation courante. Spośród wyrobów alkoholowych jedynie koniak i armaniak mają prawo do A.C.; wszystkie inne wyroby wyższej jakości mogą uzyskać tzw. reglamentową nazwę pochodzenia - Appellation d'origine reglamentée, jeżeli odpowiadają określonym warunkom jokościowym.Podlegają one także odpowiedniej kontroli.

Apulia - Inaczej Puglia - południowo-wschodnia prowincja Włoch o gorącym klimacie i stosunkowo ubogiej glebie. Jest to okręg charakteryzujący się poważną produkcją win, przeważnie czerwonych regionalnych. Są to zwykłe tanie wina stołowe konsumowane w dużych ilościach na miejscu, a także pobierane masowo przez fabryki wermutów i różnych aperitifów na bazie win, które w olbrzymich ilościach są spożywane we Włoszech. Z lepszychwin są tu produkowane: jasnożółte, niezbyt mocne i wytrawne Sansevero oraz deserowe Moscato del Salento i Aleatico di Puglia.

Arbois (czyt. arbua) - Miasteczko będące centrum okręgu winiarskiego w departamencie Jura (południowo-wschodnia Francja). Są tu produkowane wina białe, czerwone, różowe, przy czym wina różowe z Arbois są uważane za jedne z najlepszych we Francji. W miasteczku tym słynny uczony Pasteur prowadził doświadczenia i badania, które umożliwiły opracowanie metody pasteryzacji.

Argentyna - Produkcja wina w Argentynie jest obecnie bardzo duża; w 1971 r. wynosiła ok. 22 mln hl. Kraj ten zajmuje więc pod względem produkcji wina piąte miejsce na świecie, a pierwsze na półkuli zachodniej. Pierwsze winnice były założone przez hiszpańskich mnichów (jezuitów) w połowie XVI w., jednakże rozszerzenie uprawy winorośli i rozkwit produkcji wina, połączony z poprawą jego jakości, nastąpiły dopiero w latach osiemdziesiątych XVIII w., po przybyciu wielkiej fali emigramtów włoskich, wśród których było wielu specjalistów - winiarzy. Wina argentyńskie są mało znane poza granicami kraju, gdyż są w zasadzie spożywane na miejscu; rocznie na głowę ludności przypada przeszło 85 l wina (dane z 1971 r.). Największe rejony winiarskie są na zachodzie kraju na wschodnich stokach Andów, w prowincjach Mendoza i San Juan, a najlepsze wina są produkowanebardziej na południe w okręgu Rio Negro, lecz w niewielkich ilościach. Otrzymywane na olbrzymią skalę wina mają charakter win regionalnych średniej jakości, przeznaczonych do masowego zbytu; pochodzą z europejskich odmian winogron. W Argentynie istnieje bardzo rozbudowane ustawodawstwo winiarskie, które w sposób skuteczny zapobiega oszustwom i nadużyciom.

Armagnac (czyt. armaniak) - Słynna brandy, czyli winiak francuski, wyprodukowany w wytyczonym w r. 1909 rejonie, który znajduje się w departamencie Gers oraz cześciowo w Landes i Lot-et-Garonne, a więc na południe od rejonu Bordeaux. Winiakten może mieć tzw. kontrolowaną nazwę: Bas Armagnac, Tenareze lub Haut Armagnac, znamionującą we Francji najwyższą jakość wyrobów, jeżeli był sporządzony z win uzyskanych w wyżej wymienionych okręgach winiarskich. Za najlepsze są uważane wyroby Bas Armagnac, pochodzące z zachodniej części rejonu o klimacie oceanicznym. Wina używane do produkcji muszą być białe i pochodzić z określonych odmian winogron, np.: Saint-Emilion, Jurancon, Picpoul, Colombard, Folle Blanche. Armaniak może leżakować (najlepiej w beczkach dębowych) kilkadziesiąt lat (do 50), uzyskując coraz lepsze właściwości zapachowo-smakowe. Najbardziej znane marki to: Castagnon, Janneau, Marquis de Caussade i Marquis de Montesquiou.

Armenia - Armenię, która obejmuje południową część zakaukazia, charakteryzuje klimat kontynentalny, suchy, z chłodną zimą i gorącym latem, co wpływa na wysoki stopień cukrowości w winogronach. W rejonie tym są produkowane wina wytrawne, przeznaczone przeważnie do destylacji na winaki i wina półsłodkie dla miejcowej ludności. Natomiast wina mocne typu madera, porto i sherry są znane i cenione także poza granicami kraju.

Główne okręgi winiarskie to: Eczmiadziński i Artaszatski, w których są produkowane znakomite wina mocne i deserowe. Najpopularniejsze odmiany winogron: Woskeat, Verdelio, Sersial, Mschali. Znane na świecie i eksportowane również do Polski gatunki win to: Ajgeszat, białe deserowe słodkie typu portwein, Madera, Madera Wydzierżannaja (odelżakowana) i Oszakan - białe deserowe półsłodkie typu madera, Asztarak - biełe deserowe półwytrawne typu sherry, Malaga Ararat - czerwone deserowe typu malaga, Kagor - czerwone deserowe słodkie z winogron odmiany Kachet.

Poza deserowymi winami znane i cenione są winiaki armeńskie (stosowana uprzednio nazwa koniak została zmieniona na brandy). Produkcja miała początek w końcu XVIII w. i ówczesne wyroby zyskały uznanie w całej Europie. Wina stosowane w Armenii do destylacji są nietypowe dla tej produkcji, gdyż zawierają stosunkowo dużo alkoholu (do 12º) a niewiele kwasów. Jednakże doświadczenia wykazały, że otrzymywane winiaki są wysokiej jakości. Wykazują moc 40-45º i niewielką zawartość cukru - 0,7-1,2%. Najpopularniejsze z nich są nastepujące gatunki (do nabycia również na polskim rynku): Armenia, Jubilejnyj, Jubilejnyj (40 lat), Otbornyj i Prazdnicznyj, oraz dwa winiaki o wysokiej zawartości alkoholu: Dwin o mocy 50º i Erewań o mocy 57º.

Poza wymienionymi wyrobami, tzw. markowymi (o wyzszej jakości), są produkowane winiaki popularne o mocy 40-42º i zawartością cukru 1,5%, oznaczone 3, 4 i 5 gwiazdkami, co w praktyce oznacza, że były leżakowane 3, 4 lub 5 lat.

Aromat - Składniki zapachowe wina, tzw. pierwotne, uzależnione od jakości i charakteru surowca, tzn. winogron względnie innych owoców. Substancje zapachowe znajdują się w owocach w skórce lub bezpośrednio pod nią. Z winogron najmocniejszym aromatem chrakteryzują się odmiany Muscat, a w nieco mniejszym stopniu: Cabernet, Malvasia, Maccabeo, Traminer. Aromat jest cechą charakterystyczną dla poszczególnych odmian. Intensywność aromatumoże się zmniejszać znacznie wskutek fermentacji i dlatego muskaty, których aromat ma być zachowany możliwie w pełni, są przerabiane często nie na wino, lecz na mistelle.

Nie należy mieszać aromatu z pojęciem bukietu, który jest zespołem zapachowym, wytwarzającym się w procesie produkcji i leżakowania win, a więc jest jak gdyby zapachem wtórnym. W młodym winie aromat występuje w zależności od surowca mniej lub bardziej wyraźnie, następnie intensywność jego maleje i z biegiem czsu ustępuje cechom zapachowym właściwym dla bukietu. Przy dłuższym leżakowaniu wina w butelkach bukiet ten staje się coraz bardziej szlachetny i delikatny.

Aromatyzowanie wina - Wina stołowe powinny nabierać właściwości organoleptycznych drogą naturalną, tzn. zawdzięczać swój aromat i bukiet wyłącznie właściwościom użytych winogron oraz technologii produkcji wina, jego pielęgnacji, leżakowaniu itp.

Wina likierowe i musujące są niekiedy lekko aromatyzowane wyłącznie dodatkami naturalnymi, ale w zasadzie winami aromatyzowanymi są wina ziołowe, wermuty, aperitify na bazie wina oraz wina lecznicze.

Arrope - Moszcz gronowy zagęszczony w kotle na wolnym ogniu do konsystencji gęstego syropu o barwie brązowej i smaku słodkawo- gorzkawym. Służy do podbarwiania win deserowych, przede wszystkim oryginalnej malagi hiszpańskiej.

Assmannshausen - Najlepsze wino czerwone rejonu reńskiego (byłe RFN) produkowane z odmian winogron Pinot noir (zwane tam Spätburgunder) w miasteczku Assmannhausen.

Asti - Miasteczko usytuowane w północno-zachodnich Włoszech na południe od Turynu w prowincji Piemonte, będące ważnym ośrodkiem produkcji win włoskich. Jest znane szczególnie z wyrabianego tu wina musującego pod nazwą Asti Spumante (spumante znaczy po włosku - musujące) z odmiany winogron Muscat. Produkcję tę rozpoczął ok. 1850 r. Karol Gancia w swojej firmie, znajdującej się w pobliskiej miejscowości Canelli, wypuszczając na rynek wino Asti Champagne oraz Muskat Champagne, co wywołało ostre protesty Francuzów, uważających to za nieuczciwą konkurencję dla win szampańskich. Nazwa więc została zmieniona na Asti Spumante i wkrótce wino zyskało sobie międzynarodowe uznanie. Jest to słabo zabarwiony musujący Muscat, o niskiej mocy - 7-9º, bardzo aromatyczny. W przeciwieństwie do francuskich szampanów jest bardzo słodki i stosunkowo tani.

W okręgu Asti jest produkowane - oprócz musujących win - słynne włoskie Moscato d'Asti. Jest ono sporządzone wyłącznie z winogron odmiany Muscat pochodzących z winnic położonych na okolicznych wzgórzach Monferrato. Dużo ilości tego wina są pobierane przez okoliczne wytwórnie do olbrzymiej ilościowo produkcji włoskich wermutów, znanych pod nazwą Vermouth di Torino.

Athenaeus - Starożytny (II w. n.e.) pisarz i myśliciel, autor dzieła Deiphnosophistaj, w krórym podaje wiele szczegółów dotyczących spożywania różnych gatunków win w czasach rzymskich. Omawia między innymi konsumpcję win ziołowych, mieszanych z krwią i świeżą wodą (wina lecznicze) oraz win miodowych, a także rolę wina jako antidotum na zmartwienia i kłopoty.

Ausbruch - Niemiecka nazwa Tokajer Ausbruch, stosowana dla określenia deserowego wina węgierskiego Tokaji Aszu, sporządzonego z dodatkiem wysuszonych winogron. Ogólnie nazwą tą oznacza się czasami w byłym RFN wino wyższej jakości, sporządzone z moszczu pierwszego tłoczenia.

Auslese - Oznacza dosłownie "wybrany zbiór"; słowa te umieszczone na etykietach win niemieckich określają, że wino było wyprodukowane z wyselekcjonowanych winogron pierwszej jakości. Selekcja taka jest przeprowadzana przez doświadczonych pracowników, przy czym istnieje selekcja kilkustopniowa (winogrona mniej lub bardziej dojrzałe oraz zaatakowane przez pleśń szlachetną). Na podstawie takiej selekcji są rozróżniane: Spätlese - wina z winogron późnego zbioru, Auslese - wina wyłącznie z zupełnie dojrzałych winogron (po odrzuceniu wszystkich chorych lub niedojrzałych gron), a Beernauslese - wina - z przejrzałych winogron, wreszcie najwyżej cenione Trockenbeernauslese - wina z winogron przejrzałych i poddanych działaniu pleśni szlachetnej.

Ostatnie dwa gatunki są produkowane tylko w latach berdzo pomyślnych pod względem warunków klimatycznych i oczywiście sprzedawane po bardzo wysokich cenach. Wszystkie te wina były zaliczane w byłym RFN - wg prawa winiarskiego z 1971 r. - do najwyższej grupy jakościowej, czyli do tzw. win jakościowych z deklaracją typu (Qualitätsweine mit Prädikat).

Australia - W Australii uprawa winorośli długo nie była znana; pierwsze winnice zostały założone dopiero w końcu XVIII w. w oklicy miasta Sydney przez dowódcę floty angielskiej (która przywiozła do kraju zesłańców) - kapitana Philippe. Kapitan wkrótce został gubernatorem utworzonej tam kolonii karnej i popierał zakładanie winnic. Jednakże winiarstwo rozwinęło się na tym kontynencie dopiero 50 lat później, a ojcem tej dziedziny przemysłu był Szkot James Busby, który przywiózł z Hiszpanii i Francji wiele odmian winorośli. Niektóre odmiany dobrze przyjęły się na tamtejszej glebie i rozwijały w miejscowych warunkach klimatycznych. Szczególnie dużo winnic zostało założonych w stanie Południowa Australia, w okolicach stolicy tego stanu - miasta Adelaidy. Po II wojnie światowej nastąpił w Australii korzystny rozwój winiarstwa, także w 1971 r. kraj ten produkował ok. 2,5 mln hl, w tym dużo win stołowych na potrzeby własnego rynku oraz wina odpowiadające gustom Anglików, a więc mocne i ciężkie, typu sherry i porto.

Austria - Jako spadkobierczyni wielkiej monarchii austrowęgierskiej, będącej przed I wojną światową potęgą winiarską, zachowała wielkie tradycje kultury winiarskiej (słynna szkoła i muzeum winiarskie w Klosterneuberg pod Wiedniem), chociaż obecnie produkuje w zasadzie wina wyłącznie na własne potrzeby. Produkcja pochodzi z czterech prowincji wschodniej części kraju: Dolnej Austrii (szczególnie w okręgu Wachau ze słynnym ośrodkiem w miasteczku Krems), Burgenlandu, Styrii i z okręgu wiedeńskiego. W przeciwieństwie do Francji i Włoch 80% win stanowią wina białe, przeważnie o regionalnym charakterze i średniej jakości; są one uzyskiwane z odmian winogron ogólnie znanych, jak Riesling, Sylvaner lub Gewürztraminer oraz regionalnych odmian, jak Rotgipfler lub Veltliner.

Wina lekkie i wytrawne, aromatyczne i świeże pije się, gdy są młode (1-2 letnie). Najbardziej znanym i cenionym przez wiedeńczyków jest Gumpoldskirchener, produkowany nieco na południe od Wiednia. Klarowne, pełne w smaku, półsłodkie białe wino jest zawsze poszukiwane przez miejscowych smakoszy, którzy popijają ja, a w przerwach tańczą walca Straussa "Nad pięknym, modrym Dunajem". Kilkanaście kilometrów dalej na południe w okolicach miasta Vöslayer. W samej zaś okolicy Wiednia - wino Nussdorfer oraz słynne wino Heuriger, konsumowane masowo w niezliczonych knajpach podmiejskiego miasteczka Grinzing w drodze na górę Kahlenberg.

Axente - Sever (czyt. aksente sewer) - Białe deserowe słodkie wino gronowe, komponowane przez Piwnice Win Importowanych z win importowanych.

Azerbejdżan - Kraj we wschodnim Zakaukaziu za starymi tradycjami winiarskimi. O winnicach w tym kraju wspomina geograf grecki Strabon w I w. p.n.e. W średniowieczu wskutek przyjęcia islamu przez ludność winnictwo zostało zaniedbane i dopiero w ubiegłym stuleciu nastąpił ponowny rozwój. Obecnie są produkowane popularne stołowe wina białe i czerwone oraz mocne wina typu południowego, głównie porto. Z białych win jest znane Bajan Szirej, przyjemne w smaku i lekkie - o mocy ok. 10º szybko dojrzewające i już po 2 latach nadające się do konsumpcji. Z win stołowych czerwonych należy wymienić Matrosinskoje (z odmiany winogron Matrasa) - wino o miekkim i harmonijnym smaku, produkowane w okręgu Szemachińskim.

Do win lepszej jakości tego rejonu należą wina mocne: markowe wino Kagor Szemecha, mocne i słodkie (odleżakowane zwykle 3 lata), Madera Ucztepe, białe mocne, półsłodkie z różnych odmian winogron oraz portweiny, jak markowe Aksztafa, białe, mocne, deserowe (z odmiany Rkaciteli), uchodzące za najlepsze wino azerbejdżańskie, a także dobrej jakości wino deserowe typu tokajskiego - Kara Czanach.